Transcript
Use with ChatGPT / Claude Auto-scroll A
Konuşmacı, konuşmanın ana temasını gelenek, atalar dini ve haniflik olarak tanıtıyor. Kur'an'ın mevcut örfü bütünüyle yıkmak yerine, temel ilkeleriyle çatışmayan toplumsal uygulamaları koruduğunu anlatıyor.
Arkadaşlar, hepinize hürmetlerimi arz ediyorum.Hoş geldiniz.Ben de yoldan geldim aslında.Mehmet Hocam'ın şeyini unutmuşum ben, yani programı.Allah'tan ki havalimanındaydı arabam.İner inmez buraya koşturdum.Eee, biraz üstüm başım onun için dağınık, kusura bakmayın.Eee, işte konumuz gelenek, atalar dini ve haniflik.Eee, anlatacağım konuda gelenek derken bugün Türkiye'de dini görüş çatışmalarında gelenekçilik ve modernistlik diye iki kutubun birbiriyle didişmesiyle ilgili bir ilişkisi yok.Ben başka bir şey anlatacağım.Yani ben o kavgaya girmek istemiyorum, yoruldum.Bu geleneğin değerini, önemini veyahut önemsizliğini, özgül değerini bizzat-i Kur'an'ın eee, nazil olduğu dönemde kendinden önce hazır bulduğu gelenekle ilişkisini anlatarak ya biz hiç öyle düşünmemiştik, bir de oradan bakalım diyebilecek bir perspektif sunmaya deneyeceğim.Bakalım sunabilecek miyim?Aklımın erdiği kadar inşallah anlatırım.Eee, bizim Türkiye'de, eee, özellikle rahmetli şehit Seyyid Kutub'un Yoldaki İşaretleri ve Fi Zilalil Kur'an'ındaki yani bizim radikal İslamcıları ve biz İslamcıları, yani benim gençlik yıllarım Yoldaki İşaretler, Kur'an'da Dört Terim, İnsanın Dört Zindanı, Ali Şeriati, bunları okumakla geçti.
Ama bu kitaplardan bazıları hala okunmayı gerektiriyor.Mesela Dört Zindan meselesi anlaşılsa insanoğlu hayattaki macerasını epeyce bir anlamlandırıyor.Eee Seyyid Kutub'un perspektifinden bakıldığında İslam'ın ne kadar yüce ne kadar orijinal, insanlığa ne kadar yepyeni ufuklar açtığını anlatmak için Seyyid Kutub arkaya korkunç bir cahiliye fonu resmi yapıyor yani.Yani insanlık o kadar dramatik, o kadar vahşi, o kadar iğrenç bir karanlığın içinde yüzüyordu ki eee bunun eşi emsali daha dünyada görülmemişti.İşte İslam o karanlığın içine nur gibi doğdu.Arkadaşlar, bence böyle bir romantizme gerek yoktu.Biz öyle inandık yani.Çok basit bir analoji bile bunun böyle olmadığını ortaya koyuyor.Hazreti Peygamber nereden doğdu?O o karanlığın içinden geldi.Hazreti Hatice'yi kim yetiştirdi?Ebu Talib'in o kişiliğini, karakterini kim verdi yani?Böyle bir şey yoktu.Ama Cumhuriyet kendini ne kadar faziletli olduğunu anlatmak için Vahdettin üzerinden geriye doğru sardırdığı bir Osmanlı hikayesi vardır.Aynı ona benzeyen bir şey okuduk.Dolayısıyla cahiliye dendiği zaman bizim tüylerimiz ürperdi hep zaman.
Oysa Kur'an-ı Kerim cahiliye ile ilişkisini hiç böyle kurmadı.Mesela Kur'an-ı Kerim'de 30-35 kez yerde geçen bazen maruf diye geçen, bazen bil maruf diye geçen bir de emri bil maruf diye geçen bir kelime vardır.Örf kelimesiyle bu eee özdeştir.Örf yani gelenek demektir.Bu maruf kelimesinin Kur'an'da en genel anlamda kullanıldığı yer emir bil maruf ve nehyi anil münkerdir.Bu çok geniş bir içeriği var.Bir de gündelik hayat olaylarında nafakaydı, işte efendime söyleyeyim süt anneye verilecek ücretti, karı koca ilişkilerindeki tutum davranışlarla ilgili de maruf kelimesi çok sık kullanılıyor.Bunun 15 adedi şeyde geçer Bakara'da.Ve bu 15 adet marufun da kair ekseriyeti medeni hukuk yani aile hukuku ile ilgilidir.Fakat hiçbir yerde maruf şuna denir diye bir tarif yapmıyor Kur'an-ı Kerim.Tanımlamıyor yani yani ya Kur'an'ı okuduğunuzda sadece marufu görüyorsunuz.Neye dendiğine dair bir açıklama yok.Eee kelime örf demek.Kimin örfü?Kur'an yeni bir örf oluşturma iddiasında bulunmuyor.
Kur'an'ın hazır bulduğu örf bu.Hazır bulduğu örf cahiliye döneminden beri gelen o günkü toplumun o eee maşeri vicdanında genel kabul gören, İslam'ın kurucu değerleriyle, temel ilkeleriyle de ters düşmeyen uygulamalar demek.
Maruf kavramı üzerinden Kur'an'ın toplumsal ve ailevi hayata nasıl müdahale ettiğini açıklıyor. Kur'an'ın toplumla çatışmak yerine onun içinden dönüşüm üretmeyi tercih ettiğini savunuyor.
Bu eee gündelik hayatın tanzimi yani hukuk ve toplumsal hayatın tanzimine ilişkin Kur'an-ı Kerim'in hükümlerinin bir istatistiğini çıkarın.Yaklaşık abartmayayım.Hatta bir de isim vereyim size.SanırımMehmet Okuyan Hoca ile birlikte yazdılar.Osmaneee ya bak şimdi bizim Osman Hoca'nın soyadını unuttum.19 Mayıs Üniversitesinde eee sos din sosyolojisinde Osman Hoca'nın bu maruf kelimesiyle ilgili 60-70 sayfalık bir makalesi var.O he?Zümrüt öyle şeyler yazamaz abi.Bu Osman bizim Osman ya.Hı hı.Öbür Zümrüt Osman başka bir Osman abi.O bize ait değil.
Ha bu Osmanlı'yla ilgili bir anekdot anlatayım da biraz şen akşam tadı katayım işin içine.Bu biraz bizim Osman'ımız deliydi.Eyüboğlu Ha Osman Eyüboğlu.Osman Eyüboğlu Laz oğlu bu.Bir tane eski küskü Broadway'i var.Broadway'in içine şöyle şuradan bir düğme yapmış.Kaputun altına filan da herhalde büyük bir hoparlör koymuş.Mesela arabayla geçiyor seni durakta gördü değil mi mesela?İçerden Mustafa Hoca'ya selamünaleyküm diyor.Belediye hoparlörü gibi bir ses çıkıyor bir yerden.Yani gökten geliyor gibi.Lan bu nereden ya?Koskocaman bir ses.Osman böyle bir deliydi.Osman Mehmet Okuyan Hoca da var mı makalede?Tek mi yazmış?
Abi bu makalede Kur'an-ı Kerim'in toplumsal hayata ilişkin hükümlerinin listesi çıkmış.%79 var değil mi?Mehmet Okuyan Hoca da var evet.İkisi bir yazdı.%79.küsürü İslam öncesi dönemde mevcut olan ya aynıyla İslami dönemde de kabul edilen yahut kısmi tadil edilen hükümler.Buradan şu çıkıyor.Kur'an-ı Kerim toplumsal hayatın içinde akıp giden ve İslam'ın ahlaki ve itikadi ilkeleriyle ters düşmeyen uygulamalara dokunmamış.Buradan şunu anlıyoruz.Kur'an'ın prensip itibariyle gelenekle bir hesaplaşma iddiası yok.Biz bir de buradan şunu anlıyoruz.Bir toplumun içinde bir söylem kuracaksınız, bir iddiayı bu toplumla eee paylaşacaksanız, o toplumun alışkanlıklarıyla, örfleriyle oynamayacaksınız.O toplumu kökten yok eden şey o toplumun değerleriyle çatışmayacaksınız.Yapıyorsanız önce hüsnü kabul görmenizi sağlayacaksınız.Onun içinde var olacaksınız, dönüşümü onun içinden gerçekleştireceksiniz.E şimdi bir örnek vereyim size.E ideal olanı bu mu?Ya ben ideal olanı bilmem ama bu topluma konuşacaksak, bu toplumla hemhal olacaksak ve bu topluma bir şey söyleyeceksek veyahut iddiamızı, söylemimizi, hedefimizi bu insanlarla birlikte gerçekleştireceksek o zaman bu insanların değer dünyalarıyla, algılarıyla bir yerlerde buluşmayı öğreneceğiz.
Tepeden bakma, kibir, kurum satarak buyurgan bir üslupla konuşmayı bu millet sevmez.Bak bu millet aç kalır, eee eee efendime söyleyeyim, açlığa katlanır, yokluğa katlanır ama kendisinin adam yerine konulmamasına hiç katlanamaz.Kur'an bunu müşriklere karşı bu stratejiyi uyguladı.Kur'an-ı Kerim'in nazil olan ilk 20-30 suresini lütfen okuyun.Herhangi bir nüzul listesine bakın.Göreceksiniz müşriklerin putlarına karşı açıktan bir saldırı cümlesi görmeyeceksiniz.Yani direkt hedef almıyor.Çünkü direkt karşıya hedef al, ileride şunu da söyleyecek, onların kutsallarına hakaretamiz ifadelerle konuşmayın.Yoksa onlar da sizin kutsallarınıza söver.Çünkü orada bir izzetinefis konusu devreye girecek.İnsanların izzetinefisleriyle oynamayacaksınız.Eee, şimdi bakıyoruz, şimdi gelenek anlatmaya başladık biz.Ben ne dedim konuşmanın başında, bugünkü gelenek modernistlik tartışmasına ben girmiyorum.Bu benim mevzum değil abi.Kur'an'ın gelenekle ilişkisi nasıl olduğu.Oradan kendimize de bir pay çıkarabiliriz.Türkiye'de dikkat edin.Eee, Rusya'dan doğrudan ithal yoluyla getirilen sosyalizm tutmadı.Komünizm tutmadı.Ama Anadolu sosyalizmini Nurettin Topçu bize fıstık gibi ikna etti.
Çok sevdik ya Anadolu sosyalizmini.Nurettin Topçu anlattı.Ecevit bile bize daha sıcak geldi.Niye?Biraz daha yumuşaktı, bu toprağın insanına benziyordu.
İslamcılığın ve seçkinci dilin toplumda neden karşılık bulmadığını örneklerle tartışıyor. Kur'an'ın yıktığı ve koruduğu alanları ayırarak, adalet ve toplumsal hassasiyet merkezli bir yaklaşım sunuyor.
Eee, İslamcılığı da bunun için bu millet tutmadı.Niye?İslamcılık bu insanların dini anlayışlarına eee, şey baktı, aşağılayıcı bir üslupla baktı.Bunlar hurafeci dedi, bilmem neci dedi.Üstadım, istediğini diyebilirsin.Sonuç marjinal kalmaya mahkumsun.Bu topluma söz geçiremezsin.Ondan sonra da cübbeli malı niye götürüyor diye dert yanmayacaksınız hocam.
Efendim, ben çok entelektüelim, ben çok kaliteli konuşuyorum.Konuşuyorsun da topluma değmiyor ki konuştuğun.O zaman şikayetçi olmayacaksın.Madem seçkinciysen, elitistsen, o zaman elitistliğinle kal, 5-10 kişi oturun, kalkın, birbirinize anlatın durun.Yok derdiniz varsa bu toplumu bir yerden bir yere getirmek gibi bir meramınız varsa o zaman toplumun da algısına az çok bir hürmetin olacak.Ben şimdi diyelim profesörüm.8-9 sene Türkiye'de entelektüel camia beni tanıyor, seviyor.İşte düşmanım var, dostum var.30 kitap bir meal, tefsir, yüzlerce televizyon programına çıkmışım.Lan ne tanındık yüzüm ben.Köye git.Yazın köye gidiyorum.Fındık bahçesinde cuma günü mola verip camiye geliyorum.Bizim köylüler hiç kaç kitap yazdın diye sormuyor bana onu bir kere.Orada hiç para etmiyor senin ilim adamlığın.Şu parayı diyor orada.Direkt minbere çıkar.Cuma hutbesini sen verirsen hele de kağıttan okumazsan bir de ayete mana verirsen bak bu altını çiziyorum.Ayete mana verdi hocam.Ayete mana.Verdi mi ayete mana?
Tamam abi.Sen ondan sonra onları istediğin gibi çekip çevirirsin.O gönle girmeyi bileceksin.O dil ondan anlıyor.Abi benim kıssaların dilini okusun.
Şimdi üstadım Kur'an'da bu seçkinci dili kullanmadı.Marufa göre yapın dedi ve Kur'an kapris yapmadı.Ben ilahi kelamım.Bu bedevi Arapların örfünü ben dinlemem.Ben sileceğim, süpüreceğim.Her şeyi yeni baştan bütün toplumun ayarını sıfırdan ben kuracağım.Yapmadı.Bu toplum böyle dönüştürülmezdi.Onun için bak neyi yıktı Kur'an?Zinayı yıktı.Üvey analarla evlilik konusunu yıktı.İki bacıyı bir nikah altında toplamayı yıktı.Üvey ananın üzerine ceket atmayı yıktı.Nikahı mak dedi, çirkin dedi.Şarabı yıktı, içkiyi yıktı, kumarı yıktı.Yıktıklarına bakıyorsun toplumsal dokuyu bozan, kimyasını bozan unsurlar.Fakat çok eşliliği yıkmadı.Niye yıkmadı?Sosyoloji bunu maruf olarak kabullenmiş ama çok eşlilere dini bir değer de atfetmedi.Çok evlenirseniz çok faziletli olursunuz demedi.Tek evlenirseniz o da dindarlığın göster, onu da demedi.Bir vaka olarak kabul etti.Toplumun alışkanlığına bıraktı.Toplum vazgeçerse vazgeçer.Devam ettirirse ettirir.Bunu din meselesi olarak görmedi.Bir şeye dikkat etti.İster tekil evli olun, ister çiftiyle.
Adil olun.Kuran'ın din olarak ilgilendiği yer adillik yeriydi.Şimdi Maverdi der ki şeyde Edebü'd-Dünya ve'd-Din'de.Bunu İbn-i Teymiyye de söyler.
Ed-dünya tedumu alel küfri ve'l-adl ve la tedumu alel İslim, İslam ve zulm gibi.Böyle bir cümle yani.Uydurmuş da olabilirim.Osman Hoca burada Arapçacı.Cümlenin nahvinde bir arıza varsa söylesin.Şu eğer ya bir vavı filan kaçırdıksa Samsun'dan filan ses gelebilir hemen.Hoca bak vavı bilmiyor filan diye tamam mı?Öyle harf-i cerin müteallakını buldum diyenleri ilim zanneden böyle bir bir zevzek grup var Türkiye'de.Şimdi cümle şu.Dünyanın düzeni küfür ve adaletle yürür.İslam ve zulümle yürümez diyor hocam.Müslüman olabilirsin ama zulüm varsa yürümez.Kur'an çok eşli misin, tek eşli misin ile ilgilenmiyor.Fakat biz meselenin kaç eş, üç mü, beş mi ile ilgileniyoruz.İlginçtir, adalet tarafıyla da pek ilgilenmiyoruz.Kur'an geleneği sürdürüyor.Ahlaki yıkıma yol açacak, toplumun kimyasını bozacak uygulamaları reddediyor.Bunlar da iki elin parmaklarını geçmiyor Kur'an-ı Kerim'de.Zinayı reddediyor.Yani zina Kur'an-ı Kerim'de öyle reddedilen bir şey ki, yani çok affedersiniz hakikaten o dönemde zina etmek çüş yani demek de bir şey.
Niye?E çok eşlilik imkanın var be evladım.Cariye opsiyonun zaten var.Paran varsa parayla alıyorsun.Olmadı savaştan ganimet alıyorsun.E sınır da yok.İstifraz hakkın da var.Nikaha falan da gerek yok.E artık bundan sonra sen hala bir zina eylemi yapıyorsan sen artık o cinsel bir suç değil hocam.O bir başkasının izzet-i nefsine, namusuna, harim-i ismetine tecavüz suçudur.Ya o yani o o o bir büyük bir ahlaksızlık.Eee buna rağmen Kur'an-ı Kerim gene de bu tür ahlaksızlıkların faş olmasına sıcak bakmadı.Kişiyle o işi yaşayan kişi arasında mümkünse kalsın.Duyulmasın diye işin de ispatını neredeyse olmaz bir ölçüye bağlıyor.Dört çift göz bu işi görecek ya.Bu da imkansız zaten.Bak buradaki hassasiyete bak.Bir taraftan yasaklıyor, ahlaki hassasiyete bak.Bir de bunun dedikodusunun mümkünse insan beşer şaşar yapmıştır.Mümkünse de duyulmasın ve konuşulmasın istiyor.Kur'an buralarıyla ilgileniyor.Onun dışında bakıyorsunuz evliliğin prosedürü cahiliyede uygulandığı gibi devam ediyor.
Mesela Kur'an-ı Kerim'de ilanla olur, şöyle istenir, böyle gidilir bunu demiyor ama bir şey söylüyor.Diyet şey mehir kadının ana sütü gibi hakkıdır ve kadının hakkıdır.Babanın hakkı yani başlık parası kadının kızın para şey mal gibi satılmasının önü.Bu mesela bu devrim denilebilecek bir şeydi.Bak buralarda hak mağduriyetleri doğduğu yerde müdahale ediyor.Kur'an-ı Kerim'de boşanma evlilik meselelerine bakın prosedür anlatmaz.Nerede bir sorun varsa ve nerede kadının özellikle aleyhine bir sorun çıkacaksa hop bir dakika durun diye konuşur.Biz şunu görüyoruz.Eğer bu kurum öteden beri normal haliyle işliyor ve aile yuvası normal gidiyorsa ya yani Peygamber Efendimizden önce Abdülmuttalib'in düğünü nasıl kıy yapılıyorsa gene yapın aynen öyle yapın.Ama ne zaman bir hak hukuk mağduriyeti bir hak ihlali bir zulüm oluyorsa hop bir dakika durun diye müdahale ediyor hoca.Şimdi Kur'an'ın gelenekle ilişkisi böyle üstadım.
Tevhid söz konusu olduğunda Kur'an'ın gelenekle hesaplaşabildiğini, fakat bunu edep içinde yaptığını anlatıyor. Hz. İbrahim üzerinden hanifliğin mevcut düzene başkaldıran bir tavır olduğunu açıklıyor.
Kur'an kurucu ilkede temel ilkede ödün vermiyor geleneğe karşı.İşte bu noktada eleştiriyor.Vecetna ebana abi tevhid diyor Kur'an'ın en büyük davasıdır.Bir gitti geldi bunu söyledi fakat buna karşı ayak direnememe gerekçelerinin başında ne geliyor?Hayır, biz bu dini kabullenemeyiz çünkü biz atalarımızdan böyle görmedik, başka türlü gördük.Kur'an burada gelenekle hesaplaşmaya giriyor çünkü temel kurucu ilke olduğunda gelene atıyor.Bu bu bak anne babadan hiç vazgeçirtirmiyor.Tevhit konusuna, Allah'a ibadet geldiğinde orada da anne babadan da vazgeçirtiriyor.Doğru mu?Fakat gene edep ve adabıyla vazgeçirtiyor.Yani
Allah'tan başkasına ortak koş derse hayır de fakat öyle bir cümle kuruyor ki aşağı yukarı şu anlama geliyor.Buna rağmen müşrik sıfatıyla beni oğlum alacaksın İstanbul'dan Hakkari'ye kadar sırtında taşıyacaksın derse de taşıyacaksın diyor hoca.Bu ilginç bir şey hoca.Allah'a karşı gel derse dinleme onun dışında üf bile deme.Hadise bu.Şimdi bu ölçüyü anne baba hukukumuzda herkes şapkasını önüne koysun, ne kadar tutturduğuna baksın.Bak burada burada ananın dininden, imanından da bahsetmiyor.Yani müşrik de olsa, kafir de olsa anne hukuk.Al sana örfe örfe geleneğe sadakat.Ama kırmızı çizgisi tevhit olduğunda gelenekle hesaplaşmaya giriyor ve reddediyor.İlginç, Hz.İbrahim örneği de Kur'an-ı Kerim'in gelenekle ilişkisini tayin açısından çok önemlidir.Eee Kur'an-ı Kerim vecedna abana argümanına karşı çıkıyor ama Hz.Peygambere kendi davasının arkasına referans söz konusu olduğunda yine bir ata Hazreti İbrahim atasına sarılıyor.Çünkü o toplumda ata kültü olmadan ayağınızı sağlam bir yere basma imkanınız yok.
Yani ata ata olacak.Bu neyi gösteriyor?Bir gelenek olacak hocam.Bir ayak basacak bir yeriniz olacak.Yoksa tutunamazsınız.Hazreti İbrahim'le Kur'an'ın geleneğidir.Doğru mu?Fakat Hazreti İbrahim'e Kur'an-ı Kerim'in refere ettiği gelenek tırnak içinde o günkü müşrik zihniyetin gözünde sapıklık geleneğidir.Hazreti İbrahim bir o o müşriklerin dünya görüşü açısından bakıldığında kelimenin tam anlamıyla mülhittir, zındıktır, heretik sapıktır.Kelimenin karşılığı da haniftir.Hanif kelimesi Süryanicede, İbranicede, Habeşçede nereden gelirse Arapça bir kelime değil.Mülhit demek yoldan çıkmış, sapığın önde gideni demektir.Kur'an-ı Kerim bu anlamda sapıklığı alkışlıyor.Fe akim vecheke liddini hanife dedikten sonra fıtratallahilleti faterannase aleyha diyor.Bu hanif kelimesi hanifen müslimen Hazreti İbrahim'e izafe edilir.Bir de Rum suresinin 30.ayetinde Hazreti Peygambere ve takipçilerine hanif olun denir.Hanif ne demek?Hanif daha önce de söyledim birkaç vesile bir inancın adı değildir.Eee bir amentüsü olan bir sistematik bir inanç değildir.Tek belirgin özelliği vardır.Mevcut kurulu eee dini düzene karşı baş kaldıran, isyankar bir ruhu temsil eder.
Baş kaldırıcıdır.Hazreti İbrahim döneminin şirkine baş kaldırdı, onların gözünde sapık oldu.Baba ne dedi?Bak seni recm ederim.Bizimkiler onu taş atarım, taş döverim diyor.Yani recm Kur'an-ı Kerim'de her yerde taş maş anlamına gelmez.Recm ağzıma geleni sayarım.Sana olmadık hakareti ederim anlamına da gelir.Doğru mu Osman Hoca?Recm kelimesi hakaret kelimesi.İbrahim bak beni deli etme diyor baba.Yıkıl karşımdan gözüm görmesin.Hazreti Peygamber'e de eski köye yeni adet getirdi dediler değil mi?Hatta Kur'an-ı Kerim'de şöyle böyle bu adet yoktu.Son dinde bile böyle bir şey yoktu.Biz Allah'ın teke düştüğünü yeni öğrendik.Var mı bu ayet Kur'an'da?Var.Bu zihniyet tam işte hanif buna tekabül ediyor.
Gençlerin deizm, ateizm ve agnostisizme yönelişi üzerinden güncel teolojik krizi ele alıyor. Klasik din dilinin yeni kuşağın sorularına cevap veremediğini, bunun yerine gönül dili ve temsilin gerekli olduğunu savunuyor.
Şimdi bu son dönemde bu gençler nereye doğru gidiyor meselesini hep adı konulmuş bir deizm, adı konulmuş bir agnostisizm, adı konulmuş bir ateizme doğru gidiyor.Ya bu gençlerin fıtratlarına baktığında ve yaşam alışkanlıklarına baktığında öyle deizm nedir lan bir agnostisizmi bir oturup düşünelim, kafa yoralım.Ah be bu bayağı yat.Böyle bir zamanları yok ki bunların.Böyle bir ciddiyetle bir böyle merakları da yok.Şu var ama.Anneden, babadan, evde gördükleri dindarlığı sevmediler, sevmiyorlar.Buna mesafeleri var.Peki buna tepkileri var.Bu tepki koyuş biçimleri ne baktığınızda bu neye benziyor diye bir sıfatı biz yakıştırdık.Bu deizme benziyor dedik abi.Yoksa bunlar hesapladılar, planladılar.Teist olmayalım, deist olalım diye böyle bir planlama yapmadılar ya.Peki ya, anne babanın dini inancına niye tepki koydular?Ya bu çocukların aklına bin çeşit şey geliyor.İşte Mesih masalı diye herifin biri kitap yazıyor.TÜBİTAK'ın yayınladığı kitaplarda milyarlarca, milyarlarca Carl Sagan'ları okuyorlar, bilmem neler okuyorlar, bunları okuyorlar.
Ateizmin argümanlarını internette, şurada, burada öğreniyorlar.Şimdi teolojik olarak bunlara cevap arıyorlar.Fen lisesinde çocuk yakıcı bir zekası var.Bu çocuğun karşısındaki hoca ilahiyattan çıkmış.İlahiyatta da ehli sünnet diye sayıklaya sayıklaya dört senesi geçmiş.Çocuk da buna ehli sünnetin kaç arşın olduğunu öğretiyor hoca.Cevap, cevap yok.Al şimdi tepe tepe kullan ehli sünnetini.Ben söyleyeyim bu çocuğa verilecek, verdikleri cevap.İster inan, ister inanma.Ha ister inan, ister inanma de 15 sene sonra Türkiye'nin ortaya segmentinin ne olduğunu görürsün hoca.Ondan sonra bir İsveç, Finlandiya nüfusuyla karşı karşıya kalacaksınız söyleyeyim.İki.Teolojimizin dili, teolojimizin genel ilgi alanları, ilahiyat alanında okuttuğumuz kelam ilmi de buna dahil.Şu andaki çocuklarımızın Allah inançları, Allah'tan beklentileri, Allah'ı algılama biçimleri, dinden beklentileri, dindarlardaki görmek istedikleri temsil biçimleri itibarıyla bizim teoloji bu çocukların sorularına, sorunlarına cevap vermiyor.Kelam ilmimiz bizim en kurucu baba ilmimizdir.Sadece itikat mitikat meselesiyle de ilgilenmez kelam.Müslümanların dünya görüşünü kelam ilmi kurar.
Bunu son asırda Harputiler, Filibeli Ahmet Hilmiler, Muhammed Abduh'lar, İzmirli İsmail Hakkılar, Said-i Nursiler bu sorunu fark ettiler.Pozitivizm akımı, natüralizm akımı üstümüze üstümüze gelince arkadaşlar bu kelam ilminin güncellenmesi lazım diye bir çırpınış başladı.Said Nursi aklının erdiğince dedi ki bu son dönemde bilim çok geçerli bir şey yapıyor.O zaman bu bilimin argümanlarını kullanarak acaba bunlara cevap yetiştiremez miyiz diye.Said Nursi'nin kitaplarının ana temasının inancı kurtarma olması işte tam da şu dönemde yaşadığımız çocuklar deist olup gidiyor gibi bir çırpınışın adıydı.Çünkü 19.yüzyılın sonları, 20.yüzyılın başlarındaki ana akım gidişatta Fransa'daki pozitivizmin, Alman Würgel materyalizmi buraları kasıp kavuruyordu.Elit olmanın, entelektüel olmanın da geçer akçesiydi ve o o zihniyet köy enstitülerindeki evrim mevrim meselelerine de belli ölçüde yansıdı.İşte düşünseniz o dönemlerde Abdullah Cevdetlerin İçtihat dergilerini filan Beşir Fuatlara bir bakın, anlarsınız.Kendince cevaplar aramaya.Şimdi öyle bir dönemi daha yaşıyoruz hocam.Üstadım fakat şu var.
O dönemde batılılaşma, çağdaşlaşma görüntüsü adı altında dışarıdan ithal bir fikir sürümü yapıldı Türkiye'ye.Dışarıdan gelen fikir bizi silkeledi.Fakat ilginçtir, şu anda Türkiye'de yaşadığımız sorun Müslümanlara yıllardır nasip olmayan bir özgürlük alanı tanındı.Müslümanlar ilk defa kendilerinin ne olduğunu ortaya koydular.Müslümanların ortaya koy çok kötü temsil bu sefer.Bizim gençlerin dinle arasının soğumasına yol açtı.Dışarıdan bir şey gelmedi yani.Yani Rusya'da Bolşevik İhtilali olup da buraya devrim yansımadı arkadaşlar.Lenin kitabı yeni yazmadı.Politlerin kitabı yeni Türkiye'ye gelmedi.Fakat bizim çocuklar dinden, imandan birden soğumaya başladılar.Oysa bakıyoruz en fazla din programı, en fazla hatim, en fazla Kur'an yarışması, en fazla Sultanahmet'in meydanında din vaazı en fazla ecdat filmi, dizisi bu dönemde çekildi.Yolda üç kişiden birisi cemaat mensubuna çarpıyorsun.Fakat ilginçtir, millet gençlik bu dönemde dinden yoruldu.Bir gariplik yok mu?O zaman ikinci bir sorun var.Bir bizim teolojik malzememiz çağın idrakine yetmiyor, yetişmiyor.Yeni bir din dili kuramadık.
Bu gençleri yakalayacak bir din dili, bir teoloji dili kuramıyoruz.Burası boş.Bu teolojinin içine psikoloji, antropoloji, sosyolojiyi, felsefe katmadığınız sürece bu çocukları kandıramazsınız.Keza bu çocukların gönlüne giden yolu bulmadığınız sürece dayatmacı, buyurgan üslupla yapacaksın, yap diyerek bu çocukları terbiye edemezsiniz.Tekrar sufiiliğe, o gönül dilini bir şekilde keşfedip o çocuğun kalbine giden yolu bulacaksınız.Aklen, bilgiyle ikna edemiyorsanız gönül diliyle onu yakalayacaksınız.Başka başka türlü çıkış yolu yok.Biz dini sürekli söylem analizi üzerinden kuruyoruz ya, hep söylem.Tezekka, arın.Lan, oğlum, tezekka demeyle arınılmıyor.Bu kelimenin babını analiz ettiğinde arınılmıyor.Takva deyince takva sahibi olunmuyor.Çaba konulmuyor.Çaba konulacak, yapılacak.Takva yapıyorum diye de satış yapılmayacak.Susacaksın, konuşmayacaksın.Gözlerin konuşacak, elin konuşacak, ayağın konuşacak.Bu çocuk da o temsilden etkilenecek.İnsan nihayetinde o da.Çünkü hala insan insandır.Hala kendisine bir ödül vereninden hoşlanır.Bir kompliman yapanı sever.Bir efendim, bir sırtını sıvazlayana sıcak bakar.O dili hiç kullanmıyoruz abi.
Dilimiz batıyor din konusunda konuşurken.Hele de görüşlerimizin az çok farklılaştığını hissettiğimizde daha çok batırgan olmayı tercih ediyoruz.Çünkü iktidar yarışı başlıyor.Benim dediğim mi üste çıkacak, senin mi?Şu it dalaşından vazgeçelim din üzerinden.Bak, bilginiz kafi gelmiyorsa gönül dilinizi pardon.Onun için de tasavvufun, bak, tasavvuf diyorum.Arkadaşlar, birisi tasavvufu istismar ettiyse birisi tarikatları felç ettiyse, bu kötü temsiller bir şeyin özünü temsil etmez.Ya bu zahitlik, bu zahidane oluş, gönül ehli olmak önemli bir şey.Bunu fıkıh yapamıyor.Fıkhın öyle bir derdi de yok.Her her şeyden her şeyi niye bekliyorsunuz?Peki size sadece ilmihal dindarı olmak zorundasınız diyen mi oldu?Abi niye sadece abdestin içi, dışı, namazın içindeki, dışındaki şartları öğreniyorsunuz da bunun huşusu efendime söyleyeyim, tadili erkana riayeti, biraz da o tarafıyla ilgilenin.Hep bilgisini öğreniyoruz.Bilgi de bizi yoruyor.Doğru mu?Biz İslam'ı sanki İslam'dan
ÖSS sınavına girecekmişiz gibi öğreniyoruz abi.Passo tefsir okuyoruz, passo bilgi okuyoruz.Yani yarın bir gün bizi ÖSS'de tefsirden sınava çekerlerse, arkadaş yorulduk ya, şiştik.Biraz da az öğrenin, biraz da daha çok yapmayı deneyelim.Bak, ben size yakın dönemde tedaviyi, yani bu çocukların geri dönüşünü mümkün kılacak sorunun, yani ilk fırsattaki çözümünü söyleyeyim.Mümkünse din konusunda bundan sonra az konuşun arkadaşlar.Din meselesi fazla açmayın ya, şiştik.Evde de açmayın.Fakat dinin size telkin ettiği şeyleri tıpış tıpış, gayet güzel, sessiz sessiz yaşamaya çalışın.Anneniz babanız size saydırıyor, bağırıyor, çağırıyor.Siz öyle bir evlatlık temsili koyun ki o çocuk dedem ne yapıyor?Annemin, babamın yaptığı güzelliğe bak.Bu çocuk bunu alsın.Bilinçaltına yazsın.Sonucunu da hemen beklemeyin.O bir gün bilinçaltından çıkacak.O su mecrasını bulacaktır.Bulmazsa da bizim imtihanımız o olsun abi.Ne yapalım yani?Bunun da garantisi yok.Biz üstümüze düşeni yapalım.
Geleneksiz bir İslam anlayışının köksüz kalacağını, fakat geleneğin de eleştirel süzgeçten geçirilmesi gerektiğini söylüyor. Hurafe ile sahih mirası ayırarak, bazı geleneklerin dinin özüne zarar verdiğini vurguluyor.
Demem şu ki ben
gelenekle geleneksiz bir İslam anlayışının köksüz dayanaksız olacağına inanan biriyim.Bugün Kur'an-ı Kerim'de tefsir yaparken bir kelimenin anlamının ne olduğuna dair az buçuk ortak bir ittifakımız varsa biz bunu neye borçluyuz?Geleneğin taşıyıcı rolüne borçluyuz, değil mi?Şu kelime Kur'an-ı Kerim'de şu anlama geliyor diye.Bunu nereden öğrendiniz?Gelenekten öğrendiniz.Şu kurbana bu bayrama efendime söyleyeyim dini başka bir tür ritüellerimize ilişkin eee değerlerimizi tutum davranış nereye borçlusunuz?Gene geleneğe borçlusunuz.Bugün birisi Peygamber Efendimizin çok affedersiniz tükürüğünü yalamak faziletlidir diye bunu geleneğe refere ediyorsa birisi gelenek adına hurafecilik yapıyorsa birisi sidik içmenin faziletini anlatıyorsa bu bizim geleneğe sövmemiz anlamına gelmiyor.
Ama eğer gelenek benim Cenab-ı Hakk'ın çok açık, sarih, hiçbir şekilde ama hiçbir şekilde tevile açık olmayacak netlikte bir hüküm kuruyor ve Cenab-ı Hakk'a giden yolda kişi ancak kendi yaptığıyla ölçer, biçilir, kimsenin iltibası olmaz diye onlarca ayet li külliimriin yani küllü imriin bima kesabe rahinden tut vela teziru vaziratün vizra uhra ve elleyselil insani illa ma sea o gün adil, fidye, şu, bu, hulletün hiçbir şeyin geçerli olmuyor vela şefaatün tamam?Yevme yefirrul mer min ahih ve beni bütün bu ayetleri koyuyorsunuz.Öbür taraftan müşrik zihniyeti de takdim ederken nedir yani Allah'ın hem var olduğuna, sizi yarattığına inanıyorsunuz abi hem de bunlara ne diye tapınıyorsunuz?Heula-i şüfeau na indallah diye tapınıyoruz abi.İşte bizim gibi süfli mahlukatla Cenab-ı Hak gibi yüce bir ulu varlık ne diye irtibat kursun ki arada bir şeyler olması lazım.Onlar taşıyor bizim arzu hallerimizi diyelim.Şefaat, tevessül abi.Abi aşağı yukarı bu inancı bugün İslam adına Kur'an-ı Kerim'in bu söylediğine karşı adeta Allah ne söylerse söylesin ben aynı müşrik zihniyetin tevessül inancını yeniden bu topraklara hem de İslam cübbesi giydirip satacağım diyen bir zihniyet önümde duruyorsa ben bu
geleneği parçalarım abi.Yani gelenekle burada hesaplaşırım Çünkü bunun daha lamı cimi yok.Eğer burada da ben taviz vereceksem İslam denen dükkanın kepengini kapatın arkadaş.Demek istediğim şu.Kur'an-ı Kerim'in kırmızı çizgileri son derece kalındır ve hiç kimsenin renk körü olan bile görebilecek kadar nettir.Buralarda taviz verilmeyecek.Burada gelenek melenek hatırı olmaz.Ama İslam'ın kurucu ilkeleriyle değerleriyle zıtlaşmıyorsa çığırından bir şey çıkmamışsa yerine de eşdeğerini koymuyorsanız, koyamıyorsanız toplumu iyi kötü ayakta tutan birtakım şeyleri abartılı bir şekilde dinin asli sorunuymuş gibi vehhabi meşrep bir üslupla saldırmayacaksınız.Din öyle sadece ef'ali mükellefin kategorisinde yap yapmalarla siyah ve beyazla yaşanabilen bir şey değildir.Siz bile sadece siyah giymiyorsunuz veya ya arada ya bu pembe de yakışıyor diyorsunuz.Şu mürdüm rengi de ne hoş oldu diyorsunuz.Abi bunu yapıyorsunuz da dinde dinin de mürdüm rengi var abi.Dinin de moru var, kırmızısı var.Arada kalır.Nedir o mor kırmızı?Aha bu gece ne?
Berat Kandili.Aslı ne?Konuşalım aramızda.Aslı faslı yok.Ne hadiste var, ne Kur'an'da var.Aslı faslı o sizin batıni dediğiniz zındık Allahsız dediğiniz Fatımilerden gelme bir şey abi.Fatımileri biliyorsunuz Mısır'da.Oralardan çıktı bu Beratlar, Regaipler falan filan.Tamam.Abi Hristiyanlıktaki gibi günahı çıkarmak gibi, günah çıkarma akşamı gibi algılamadıkça
Efendim bu bizim ölüye Mevlüt okunmazsa küllü kafir gitti gibi bir saçma salak bir düşünceye yaslanmadıkçaBence bu toplumun dini neşesini canlandıran Sıla-i rahme vesile olan sizi bir az çok bir cömertliğe sevk eden birbirinize karşı duygularınızı sıcak duygularınızı geliştiren bu vesileleri niye buduyorsunuz?Budamayın ya.Varsın laik kal komşum bu vesileyle gönlü yumuşamış gitmiş pastaneden kandilin simidini almış gelmiş sana da komşu olarak ikram etmiş sen de çok bilmiş hocam bu bidat bu simidin ne anlamı var demenin bir alemi yok.Biz bıktık bu işlerden.Ne oldu yani şimdi dedin de yıktın onu yerine ne koydun?Yok.Yapmasanız bu bilgiçliği bu malumatfuruşluğu birçok şeyi yaparken yıkıyorsunuz ondan sonra da niye abi bu biz bu insanları kazanamıyoruz niye bunlar ya abi malzememiz bu bizim bizim insanımız bundan hoşlanıyor.Abi ben size şimdi bu akşam çok mu gelenekçi takıldım?Yok.Ben tarihselcilik iddialarımın hiçbirinden vazgeçmedim de konumuz bu değil yani bu akşam.
Bir de tarihselcilik hisselerimi ben devrettim.İlhami Güler'e
hep bütün kaymağını ben yiyormuşum da biraz da arkadaşlar yesin istiyorum ben.Ben ne kaymak yediysem ben başımda yarılmadık yer kalmadı.Biraz alsın onlar faydalansınlar abi.Ben tekil olarak tarihselci olarak yürümeye sürdüreceğim üstadım.Eee
Mehmet kötü oldu herhalde Bu kayıtlara girdi mi?Silinmesin abi, kayıtta dursun.Dursun, dursun.Dursun, ibret-i alem olsun.Anladınız mı?
Salon içi tartışmaların dış dünyadaki gençleri ikna etmediğini, bu yüzden yeni bir kelam ve yeni bir din dili gerektiğini savunuyor. Klasik kelamın ve mevcut temsil biçimlerinin çağın sorularına cevap vermekte yetersiz kaldığını örneklerle anlatıyor.
E üstadım, derdim şu.Artık biz bize, bu salonlarda, kendi kendimize, gettolarımızda, sosyolojik vakumlarımızda gargara yaparak birbirimizi kandırarak birbirimizi tatmin ederek, edip eğleyerek bir yere gidemeyeceğiz abi.Dışarıda akan bir hayat var.Evde çocuğum var.Kendi siyasi tercihime bile oy attıramıyorum o çocuğa.Hiçbir ortak taraf hissetmiyor.İnadına gidip ta karşı tarafı tercih ediyor.O sadece siyasi tercih değil.O senin dünya görüşüne de, o senin dini değerlerine de, şu hanımefendinin başörtüsüne de hepsine tepkisi var artık.Bu tepkiyi biz oluşturduk.Kendi ellerimizle becerdik.Kendi ellerimizle yıktığımız şeyi kendimiz toparlamak zorundayız.Yol yakınken bu işin şeyine bakalım.Üstadım, bu işin bilgi yolu zor.Bu bunu buradaki hazirun başaramaz.Bu işi akademi yapacak.Bu işi düşünür, entelektüel takımı bu işe çalışacak.Bu kelam ilminin, İslami ilimlerin terminolojisinin, ıstılahının üzerine kafa yoracak ve bu modern dönemin için, bu çağın çocuklarının dilini yakalamanın yolunu bulacak abicim.Ya ateizme verecek cevapları bulacak.Agnostizme bulacak.
Klasik kelam bu çocukları dine yaklaştırmaktan ziyade kesinlikle yaklaştırmıyor.Bak, büyük büyük iki tane cümle kurayım mı size?Mutezile mezhebinin aşırı tenzihçiliği aslında gizli bir deizmi besledi, Başka hiçbir şeyi beslemedi.Bak, Mutezile ne dedi?Allah'ı ona benzetirsen sorun çıkar.Allah'ı buna benzetirsen sorun çıkar.O teşbih, bu tecsim.O teşbih, bu tecsim.Onu çiz, bunu çiz.O buna benzemez, bundan münezzeh, şundan münezzeh.Münezzeh demek müze münezzeh demek gittikçe bizim dünyadan uzaklaşıyor.Öyle diyor.Ne oldu?Ulaşılamaz abi.Hiçbir şeye benzemez.Farkında olmadan biz uzaklaştık.Kelam çok uzaklaştırdı.Selefiyenin tutumu da ki o ehli sünnette de var biraz.O da basbayağı güzel bir agnostisizm yarattı hocam.Söyleyeyim mi Selefiyenin tutumunu?El istiva-u malumun.Vel keyfiyetü meçhulün.Ves sualü anhu bid bidatün.Ne demek bu ya?Allah arşa istiva etti.İstiva etti cümlesinin lügattaki anlamını biz biliyoruz.Kuruldu, oturdu demek.Peki Allah bizim gibi mi oturdu diye sorarsan vallahi bilmiyorum.
Abi bu işi de ikide bir zırt pırt kurcalamayın.Bak bu da bidattır.Bir de önünü tıkıyor.Yani merak da etmeyeceksin diyor.Abi neyi çözdün sen şimdi?İstivayı bir bizi biz istiva deyince bizim oturmamız, Allah'ınki nasıl bilmiyorum.Bir de tevil yapmadım diyorsun.E yaptın ha.Bizimki gibi değildir, bilmiyorum demek yani.Biz Osman gibi olmadığı kesin.Yapıyorsun.Mutezileye niye sövüyorsun?Hiç olmazsa o makul diyor ki öyle oturma değildir diyor.Allah oturmaz diyor.Hakimiyet kurmadır falan diyor.Onu da beğenmiyorsun.İşte sonuç, topu taca atıyorsun.Hiçbir soruya da cevap vermiş olmuyorsun.İstiva lügattaki anlamı var, belli bilinir ama Allah'ınki bilinmez.E ne dedin ya şimdi abi şimdi?E şimdi ben bunun benzerlerini sıralayayım.Gadiballahu aleyhim.Laanehumullah.Azizün züntikam.Üç tane sıfat.Allah gazap etti.Fahrettin Razi mübarek diyor ki, gazap dediğiniz şey insan fiili olduğunda öfkelenmesi, kanın beyne sıçraması, yüzünün gözünün bozarılması.Bu malum, biliyoruz.Ama Allah'ın yüzü gözü bozarılır mı?
Bozarılmaz.E gazap ne demek o zaman?Vallahi bilmiyoruz onu.E ne dedin sen şimdi ya?Allah'ım rahimdir.Tamam.Rahmet ne demektir?Yufka yüreklilik, acıma duygusudur.Ama bu psikolojik içerikler insan için geçerlidir.Allah'ın yufka yürekliliği olmaz.E ben de sana soruyorum.Acıma duygusu olmayan merhamet ne demek lan?Böyle bir amorf, böyle bir biçimsiz, böyle bir şekilsiz tanım yapmakla siz bu meselenin şimdi ben Cenabıhakk'ı nasıl anlayayım?Söyle mi sonuç?Agnostisizm işte.Acıma duygusu olmayan merhamet.Allah zat mıdır?He zattır.Zat ne demek?İster istemez zihninizde somut bir imgesi düşecek bir şey demek.Zattır.Bak zerredir demiyorsun, kürredir demiyorsun, zattır.Ehlisünnet zat olarak anlıyor.Ya insan sorası geliyor.Zat ise Allah benim gibi bir zatiyeti varsa kişi ile kalbinin arasına bu zat nasıl giriyor arkadaş?Yani bu ayete göre Allah insanın kanında hemoglobin gibi bir şey, alyuvar gibi ya.Doğru mu?Nasılyakın oluyor zatsa?
E şimdi eğer gökteyse her yerde hazır ve nazır oluşa nasıl geldiniz oradan ya?Allah gökte diyor, Kur'an'da gökte diyor.Siz nasıl her yerde de hazır dediniz?İbn-i Arabi dedi ki bir bir çözüm yolu olarak dedi çiçeğin reyhanı kokudadır dedi, gülün rengindedir dedi.Abi adamı kafir dediniz, zındık dediniz, ittiniz, kalktınız.E siz ne diyorsunuz?
Allah hakkında aşırı tanımlayıcı ve sınırlayıcı mezhepsel dillerin insanı çıkmaza soktuğunu tartışıyor. Teşbih, tecsim ve agnostisizm arasında sıkışan yaklaşımları eleştirerek daha esnek bir anlayış öneriyor.
Arkadaşlar ya 40 katır mı, 40 satır mı işinden vazgeçmek zorundayız.Teşbihse teşbih, tecsimse teş tecsim.Yani Kur'an-ı Kerim'in her Kur'an Allah'la ilgili her bir ayetini biz doktrin yapıp Anayasa'nın değişmez hükmü gibi kodlamaya çok alışmışız.Oysa o ayetlerin hiçbiri doktrinel ayetler değil.Bir zerzek gelmiş peygambere biraz da müstehzi ifadeyle ya Muhammed bu Allah'ının soyu sopu nedir bir öğret sen ya.Allah buyurmuş ki ya ne doğurmuştur, ne doğurulmuştur.Biri demiş yani Cenab-ı Hak içeride mi, dışarıda mı, nerede?Hüvel evvelü vel ahirü vez zahirü vel batınü her yerde demiş.İşte de o var, dışta da o var.Biri demiş tamam uzak ama biz buna ulaşma yolumuz yok mu?
Ha şuracık kadar yakınım dua et.Bak görüyor musunuz?Öbürüne neye benzet leyse kemislihi şeyun hiçbir şeye benzet.Ya arkadaş bir mezhep hiçbir şeye benzemezini alıyor.Bir mezhep her şeye benzerini alıyor.Arkadaş bunun bir türevi olması lazım.Bir de şunu söyleyeyim.Cenabı Hakk'a ilişkin hiç kimse benim onunla ilişkin tasavvurumu şeklimi bir kalıba döküp bu kalıba inanmak zorundasın diye beni sınırlayamaz ya.Niye ben senin zihin kalıbına göre Allah'ı tasavvur etmek zorundayım ya?Ben secdeye alnımı koyduğumda hüngür hüngür Allah'a bir münacat halim varsa Bakillani efendi ne dedi ona göre Allah'ı tasavvur edeyim diye bir zorunluluk mu var ya?Bakillani Allah'tan kendisine ilişkin bir portre mi almış?Yani mutezilelerle itişip kakışarak tarihte bir ekol böyle bir ekol böyle oluşmuş.Biz bu ekolün çocukları olarak gelmişsek Cenabı Allah'ın resmi hüviyeti nüfus cüzdanı bizde mi demek oluyor ya?Niye milleti böyle itip kakıyorsunuz?Niye mecbur bırakıyorsunuz?İşte ben bu sıkıntıları aşmak için acaba Resulullah Cenabı Hakk'ın namına ondan aldığı külli vahiyle beşeri bir dille bak Cenabı Hakk'ın şu şu emirlerini buyruklarını dinlemezseniz bak onu öfkelendirirsiniz diye acaba onun adına tercümanlık mı yapıyor diye bu vahiy mana
mıdır diye ben bunların çırpınışları için söyledim.Arkadaşlar Türkiye'ye bir bomba atayım da ortalık bir karışsın bir çalkalansın vahiy nedir diye de Mustafa şöhret yapsın diye konuşmadım.Benim gece saat sabahlara kadar Şimdi ben.Çünkü benim gözümün önünde çocuğum fersah fersah gidiyor.Benim yaptığım işin kıymetine bir tek inanmıyor.Ta ki küçük oğlum okulda iki üç tane arkadaşı benim takipçimmiş.Ya onlar Ahmet oğlum baban lan acayip güzel şeyler anlatıyor filan.Bizim Ahmet babasının anlam ve önemini arkadaşlarının lan baban filan deyince anladı.Son 20 gündür Ahmet'te bir acayip baba yani sen neymişsin ya diye.He?Anladınız mı?Bu acı bir şey biliyor musunuz?Oysa baba o doğduğu günden beri yazıyor dönüp de bu ne yapıyor diye bakmadı.Böyledir abi böyledir.Onun için bu çocuklar işte ben kendimden biliyorum ya.Bir şey anlatamıyorum ama şuna inandım.Ben babama, anneme, ah yakın akrabamı bir hukuk kuruyorum.Ya arkadaşlarıma, dostlarıma çocuk da arkadan onu kameraya çekiyor.
Oradan bir baba profili zihnine yerleşti.Bugün bu gençliğin savrukluğuyla olur ama kişiliğini, şasesini düzgün inşa ettiğimi düşünüyorum ama insan istiyor ki sadece ilerde olacak değil de şimdi bile onu kavrasa onu da arkadaşlarının şeyiyle işte fark etti.Demek istediğim şu.Cenabı Hak'la hukukumuzu bu kelam ilminin bizi boğan, sıkan tanımlayıcı, buyurgan üslubuyla değil orada biraz özel, mahrem bir ilişki kurmamız lazım.Yani dininizi mümkünse özele ve sivil sivil tecrübeye indirin.Hayır toplumsal iddialarından vazgeçti demiyorum.Bireyselde bizim biraz sertiz.Bizim biraz dinin içine Vernel'le Yumoş katmamız gerekiyor, hocam.Bu Yumoş ve Vernel ancak tasavvufla katılabilir.Tasavvufun dilini, Yunus'un dilini, Hacı Bektaş'ın dilini ya biraz gidin onları okuyun ya.Böyle iyi gene de böyle cıvık Cemalnur Sargut makamı olmasın ama ha bunun bir orta yolu, bir tadı var be.Arkadaşlar, bu toprağın ortalama dili Yunus Emre dilidir.Bunu bulmak zorundasınız.Bu Halidi Bağdadi dil adamı yılan gibi sokuyor.Tıs, tekfir.
Tanımlayıcı, yargılayıcı, tepeden bakan, Allah adına konuşan, hakikat benden sorulur diyen bu dilden ben illallah ettim.Size de tavsiye ederim.Vazgeçin.Tekrar söylüyorum.Bu aralar fazla din konuşmayın.Bir susun.Şey gibi, Hazreti Meryem gibi susma orucuna girin bir süre.Tamam.Eee, şey diyeceğim.Bireysel tasavvuf eee, Tirmizi'de herhalde bir hadis, Tirmizi hadisidir.Ene inde zanni abdi bi Ben Ahmet'in, Mehmet'in kalıbına girmem.Ben kulum beni nasıl algılıyor, nasıl tasavvur ediyorsa ben öyleyimdir.Al, buyur.
Dinî ilişkinin teknik tartışmalardan çok kişisel ve mahrem bir bağ üzerinden kurulması gerektiğini söylüyor. Tasavvuf, Yunus Emre dili ve yargılayıcı üsluptan uzaklaşma çağrısıyla konuşmayı tamamlıyor.
Koy alnını secdeye, nasıl ediyorsan et.O seni duyacaktır.Ama Allah gökte miydi, yerde miydi, zatı sıfatının aynı mıydı, gayrı mıydı, isim müsemmanın ayrı mıydı, gayrı bunlar sen kime ne anlatacaksın abi bugün?Kim umurunda iyi isim müsemma meselesi ya.Zat sıfat meselesi kimin umurunda ya?Bırakın o işi ya.Çocuk diyor ki Cenabı Hak bana değiyor mu, değiyor mu diyor.Bu kalabalıkların içinde gerçekten benimle ilgileniyor mu diyor.Bak diyor bu adam diyor ruh anneden eşcinsel bir duygular duymuş ya.Adam fiziki olarak erkek ama diyor ki ben kendimi erkek gibi hissetmiyorum, kadın gibi hissediyorum.Benim yerim ne?Senin yerin Lut kavmi şerefsiz.Diyerek siz hiçbir sorunu çözemezsiniz.Anladınız mı?Bu dil bitti.Bu dil bitti.Ya başka bir insandan anlamamız lazım artık.Ne demek istediğimi anladınız.Saat kaç oldu?Ne kadar oldu?5 dakika sonra bitecek.He?5 dakika, 5 dakika sonra bitecek.Geçti mi?Evet.Tamam ben bıraktım.
Arkadaşlar 5 dakika İlber Ortaylı konuşası olmayınca bu iş uzun gider diyor hocam.Tamam mı?Ondan sonra da he he he diye gülüyor.Bu iş uzun gider hocam.Hayırlı akşamlar diliyorum.Beni dinlediğiniz için teşekkür ediyorum.Sağ olun.