# NHIỄM TRÙNG SƠ SINH. VÀNG DA TĂNG BILIRUBIN GT Ở TRẺ SƠ SINH

**Channel:** Trần Quốc Trung
**Source:** https://www.youtube.com/watch?v=l5HkoI0cHDs
**Transcript page:** https://www.withtranscript.ai/video/l5HkoI0cHDs

## Chapters

- 0:02 — Giới thiệu hai bài học trọng tâm
- 2:01 — Khái niệm sơ sinh và phạm vi tuổi
- 3:36 — Tư duy học lâm sàng hiệu quả
- 6:36 — Nguyên tắc chẩn đoán và điều trị
- 9:30 — Bốn vấn đề lớn ở sơ sinh
- 11:24 — Phân loại sớm muộn và nguy cơ
- 15:58 — Đường lây và cơ chế khởi phát
- 19:27 — Sinh lý bệnh và hậu quả nhiễm trùng
- 23:00 — Tác nhân gây bệnh và kháng sinh
- 30:23 — Yếu tố nguy cơ từ mẹ và môi trường
- 35:54 — Biểu hiện lâm sàng đa dạng
- 41:49 — Xét nghiệm hỗ trợ chẩn đoán
- 46:53 — Chẩn đoán nhiễm khuẩn huyết sơ sinh
- 53:25 — Điều trị và lựa chọn kháng sinh
- 1:00:48 — Theo dõi và thời gian điều trị
- 1:05:20 — Chuyển sang bài vàng da sơ sinh
- 1:14:06 — Khái niệm và phân loại vàng da
- 1:19:42 — Vàng da sinh lý và bất đồng máu
- 1:23:42 — Đánh giá vàng da bằng lâm sàng
- 1:28:33 — Nguyên tắc chiếu đèn điều trị
- 1:34:12 — Ngưỡng thay máu và chăm sóc
- 1:40:32 — Vàng da kéo dài và biến chứng
- 1:43:36 — Tổng kết và định hướng thực hành

## Transcript

**[0:02] Speaker A:** sơ sinh là không thể lẫn vào đâu được. Người ta người ta gây rất rõ là một là bất thường thân nhiệt ở trẻ sơ sinh và vàng da sơ sinh nha. Thì đối với cái kỳ kiểm tra năng lực hành nghề khám chữa bệnh á thì không phải là mình học để đối phó với thi cử nhưng mà trong quá trình học tụi em phải chú ý đến hai cái vấn đề này. Tại vì chắc chắn là tụi em thi kiểm tra năng lực hành nghề khám chữa bệnh là nếu mà nó trúng vô cái vấn đề này thì là mình phải làm được. Nó là hai trong số 128 vấn đề. Thì hôm nay á mình học cái bài nhiễm trùng sơ sinh á là nó liên quan trực tiếp với cái vấn đề là bất thường thân nhiệt ở trẻ sơ sinh.

**[0:44] Speaker A:** Còn cái bài thứ hai mà mình học á là vàng da sơ sinh thì nó đúng là cái vấn đề đó luôn đó. Đó cho nên á là ngoài cái chuyện là mình học á là mình phải học cho nó toàn diện. là mình học để mình có thể hỏi bệnh, khám bệnh, chẩn đoán, chỉ định xét nghiệm rồi mình thực hành ở trên lâm sàn. Mình đi lâm sàn mình vẫn phải hỏi bệnh, khám bệnh rồi tập gõ hồ sơ rồi này nọ trình bệnh đâu ra đó chứ không phải là mình đối phó với thi cử. Thì mà ý anh muốn nói là tụi em phải lưu ý hai cái bài này ha. Rồi thì anh cũng nói luôn là cái bài giảng trong sách giáo khoa anh biết là nó rất là dài tại vì nó viết chung cho nhiều đối tượng.

**[1:27] Speaker A:** Cho nên là y6 mà bắt tụi em học hết trong cái cái cuốn bài giảng 40 trang của bài nhiễm trùng với 37 trang của bài vàng gia thì tụi em học không có nổi. Cho nên á là nghe giảng rồi đi lâm sàn mình nghe giảng thêm rồi mình học trong slide rồi nếu cần á thì mình đọc thêm cái bài giảng ở trong sách để nó rõ thêm cái cơ chế hoặc là nó chi tiết thêm cái cách học như vậy nó mới nó mới được chứ không rằng là tụi em sẽ rất là mệt mỏi. Rồi thì cái cách nó là như vậy. Thì thứ nhất á là nó vô cái vấn đề nhiễm trùng sơ sinh.

**[2:01] Speaker A:** Rồi slide tiếp theo. Rồi thì vui vui cho tụi em đỡ buồn ngủ buổi chiều thôi. Cái này là một cái hình mà có một cô bác sĩ với lại một em bé nhỏ xíu đó. Tụ em thấy không? Rồi slide tiếp theo. Đó thì cái hình này cũng là một cái cô lớn lớn đứng tuổi rồi với lại một cái ông ha. Rồi slide tiếp theo. Đó thì cái hình này nó khá là nổi tiếng ở trên mạng. Tức là cái này ở trường Stanford thì em bé sơ sinh là cái em bé mà chút xíu mà cổ bế cổ châm ở trong cái vòng tay của cổ đó. Rồi á 30 năm sau thì là cái đứa nhỏ đó nó trở thành bác sĩ và nó đi vô nó làm trong cái khoa sơ sinh chung với cổ luôn. Đó thì tức là cái ngành sơ sinh là cái ngành mà khi mà em chăm sóc đứa nhỏ thì sau này nó có thể trở thành đồng nghiệp của em, nó làm việc chung với em luôn.

**[2:57] Speaker A:** Thì cái này nó rất là thú vị. người ta rất là vui thích khi mà người ta thấy cái hình ảnh này. Đó thì như vậy á cũng muốn nói với tụi em sơ sinh là cái gì? Sơ sinh tức là những đứa nhỏ mà đúng định nghĩa trong sách giáo khoa là nhỏ hơn hoặc bằng 28 ngày tuổi nha. Tuy nhiên á là có những trung tâm người ta sẽ mở rộng ra. Ví dụ như ở bệnh viện nhi đồng 1 mở rộng ra là 30 ngày tuổi đổ lại nhưng mà có những trung tâm lớn ở trên thế giới người ta có thể mở rộng ra tới 3 tháng thì cái đó là tùy cái cái cái thực hành của người ta. Nhưng mà tụi em học đúng chuẩn sách giáo khoa là nhỏ hơn bằng 28 ngày tuổi ha.

**[3:36] Speaker A:** Rồi slide tiếp theo rồi cái mục tiêu học tập á thì nói chung rằng là tụi em đọc thôi chứ mình cũng không có rảnh mà mình ngồi mình đọc từng cái mục tiêu ra chi cho nó mất công. Nhưng mà anh nói á là sắp tới á tụi em sẽ không còn cái cảnh mà ngồi thi viết nữa. Anh nghĩ vậy á tụi em không có ngồi thi viết cái kiểu mà học thuộc lòng rồi ngồi viết ra tờ giấy như ngày xưa nữa. Tại vì thi cái kiểu đó nó nó không nó không đáp ứng được nhu cầu của của thời đại. Thì nếu mà còn thì thôi tụi em cố gắng tụi em học bài thi viết những cái câu mà nó vô những cái ý chính đó. Đó ví dụ tiêu chuẩn chẩn đoán hay cái gì đó thì người ta hỏi xong rồi mình phải viết ra hoặc là cái cách mà điều trị nguyên tắc điều trị người ta hỏi thì mình viết ra còn

**[4:29] Speaker A:** không á anh nghĩ trong tương lai là sẽ thi trắc nghiệm hết kể cả thi đầu vào nội trú cũng thi trắc nghiệm rồi cụ thể là tụi em thi cái kỳ thi mà à khám chữa bệnh á năng lực hành nghề khám chữa bệnh tụi em cũng thi trắc nghiệm luôn cho nên mình học á cái cách của mình không phải là mình ngồi mình tụng như là tụng kinh là là mình không có học nổi đâu. Ứ cho nên là mình học mình phải hiểu vấn đề. Với lại mình nắm được những cái nào mấu chốt mới được ha. Thì dĩ nhiên á hành nghề của tụi em thì là phải biết hỏi bệnh, phải biết hỏi cái gì, phải biết khám bệnh, tức là mình phải biết khám những cái chuyện gì. Xong rồi sau khi mình hỏi bệnh, mình khám bệnh xong thì mình nghĩ đến những cái vấn đề nào.

**[5:13] Speaker A:** Rồi khi mình nghĩ đến những cái vấn đề đó tức là lâm sàn thì tụi em sẽ có những cái cận lâm sàn nó hỗ trợ thôi. Cận lâm sàn luôn luôn là hỗ trợ. Nó hỗ trợ cho mình trong cái chuyện là mình đưa ra chẩn đoán. Tức là lâm sàn cộng với lại cận lâm sàn hỗ trợ nó sẽ giúp mình đưa ra cái chẩn đoán. Đó chẩn đoán thì có thể chẩn đoán cái bệnh đó. Rồi một số bệnh nó có ví dụ như anh nói bài nhiễm trùng này đi. Đó thì là ví dụ em chẩn đoán là nhiễm khuẩn huyết sơ sinh khởi phát sớm đi hiểu không? Đó. Rồi ví dụ như nó có kèm với những cái bệnh khác ví dụ như bệnh màn trong rồi viêm ruộng hoại tử rồi sanh non 32 tuần anh nói thí dụ vậy đó nó còn có bệnh đi kèm

**[6:00] Speaker A:** nữa thí dụ vậy. Rồi cái bài nhiễm trùng sơ sinh này á nó là một cái bài chung tức là đôi lúc đứa nhỏ cũng không phải là nhiễm khuẩn huyết. Ví dụ anh nói viêm màn não đi, ví dụ như viêm phổi, ví dụ như viêm ruột, ví dụ như là nhiễm trùng tiểu hoặc là nhiễm khuẩn hệ tiết niệu tùy thầy cô. Có người gọi là nhiễm trùng tiểu, có người là nhiễm khuẩn hệ tiết liệu tùy vùng miền thì cái đó tụi em cũng phải biết. Đó, ví dụ vậy nó có thể có những cái nhiễm trùng nó kèm theo với nhau thì mình cũng phải chẩn đoán cho nó ra.

**[6:36] Speaker A:** Rồi sau khi xong rồi thì mình cũng phải nghĩ tới những cái cận lâm sàn thì mình phải biết đọc cái kết quả của các cái cận lâm sàn đúng không? Thì là mình mới cho chỉ định rồi mình đọc kết quả rồi mình mới chẩn đoán được cái bệnh là chẩn đoán bệnh gì? Chẩn đoán bệnh đi kèm, chẩn đoán biến chứng và chẩn đoán nguyên nhân. Đó ví dụ như cái bài này thì nó không có rõ nhưng mà ví dụ như cái bài vàng da sơ sinh á cái vấn đề chẩn đoán nguyên nhân là cực kỳ quan trọng nha. Chẩn đoán nguyên nhân là cực kỳ quan trọng tại vàng da sơ sinh thì chẩn đoán dễ lắm à. Hầu như tụi em chẩn đoán đúng hết à. Vàng da sơ sinh thì nhìn vô là biết rồi. Nhưng mà cái nguyên nhân gây vàng da nó mới là cái khó đó.

**[7:23] Speaker A:** Xong rồi á là mình điều trị. Điều trị thì ví dụ như liệu pháp thuốc. Liệu pháp thuốc ví dụ cái bài nhiễm trùng sơ sinh này á là mình phải biết các cái cách mà sử dụng khác sinh. Ví dụ vậy. Rồi ví dụ như a đôi lúc mình không phải là liệu pháp thuốc mà mình có những cái can thiệp lâm sàn. Ví dụ như cái bài vàng da nó có hai can thiệp lâm sàn rất là nổi tiếng. Đó là chiếu đèn và thay máu. Thì đúng rồi, chiếu đèn với thay máu nó là can thiệp lâm sàn, nó đâu phải là thuốc. Đó, ví dụ vậy. Hoặc là những cái mà tụi em phải phối hợp nhiều cái đó là vừa nhiễm trùng vừa vàng da thì tôi phải vừa dùng kháng sinh rồi vừa chiếu đèn vân vân. Ví dụ vậy đó.

**[8:10] Speaker A:** Thì cái cách học của mình á nó phải tổng quát như vậy chứ không phải là mình tụng theo từng bài là là mình chết. Đó. Thì ví dụ như cái bài nhiễm trùng sơ sinh này đi, bệnh nhân đến với mình vì sốt chẳng hạn thì sốt trên đời này nó nhiều nguyên nhân lắm. Nhưng mà đối với trẻ sơ sinh mà khi tụi em gặp một đứa sốt, một cái trường hợp mà sốt thì cái đầu tiên tụi em nghĩ tới nó phải là nhiễm trùng. Đó để nói sơ sơ để tụi em hiểu. Rồi ví dụ vàng da sơ sinh thì quá dễ rồi. Cái vàng da sơ sinh là cái vô cùng phổ biến và thường gặp. Nhìn vô là biết nó vàn da sơ sinh rồi. Nhưng mà mình coi coi cái nguyên nhân là cái gì đó. Thậm chí vàng da sơ sinh nguyên nhân của nó có thể là nhiễm trùng luôn.

**[8:56] Speaker A:** Nhiễm trùng là nguyên nhân gây ra vàng da thành ra nó phối hợp lại luôn. Cho nên vấn đề là mình phải hết sức là lâm sàn chứ không phải là mình học lý thuyết. Rồi ba cái cơ chế bệnh sinh sâu xa thì tụi em vẫn phải học để mà mình nắm mà nó không phải là cái quá nặng nề. Tức là anh muốn tụi em thay đổi cái tư duy một chút, tức là đừng có nặng nề lý thuyết quá. Với lại lý thuyết bây giờ nó cũng nặng về lâm sàn chứ nó cũng không có nặng cái kiểu mà học thuộc lòng từng chữ từng con số này nọ mệt mỏi lắm nên là nó hơi khác một chút.

**[9:30] Speaker A:** Rồi tiếp theo live tiếp theo rồi giai đoạn sơ sinh là từ lúc sinh đến ngày thứ 28 sau khi sinh. Thì cái này anh nói rồi nha. Như vậy thì nhiễm trùng sơ sinh nó rất là đơn giản. Nhiễm trùng trong giai đoạn sơ sinh thì gọi là nhiễm trùng sơ sinh. Đơn giản vậy thôi. Còn dĩ nhiên cái câu chữ người ta ví dụ tác nhân mắt phải trước, trong và sau khi sinh thì cái đó là cái định nghĩa trong textbook. Người ta viết như vậy thôi. Thì đối với sơ sinh á thì bốn cái vấn đề quan trọng nhất mà nếu tụi em giải quyết được thì là cái gánh nặng bệnh tật ở trẻ sơ sinh nó sẽ giảm đi rất là nhiều. Thứ nhất là nhiễm trùng sơ sinh. Cái thứ hai á là sanh non. Sanh non tức là những em bé mà được sanh ra ở thời điểm tuổi thai dưới 37 tuần.

**[10:20] Speaker A:** Thứ ba đó là vị tật bẩm sinh. Vị tật bẩm sinh là ví dụ như tim bẩm sinh. Mấy cái bệnh tim bẩm sinh á nó cũng là vị tật bẩm sinh. Rồi ví dụ như mấy cái vị tật bẩm sinh mà của đường tiêu hóa. Ví dụ như là teo thực quản phát vị hoành hở thành bụng rồi vân vân. Đó những cái mà bẩm sinh nó mắt phải và cái cuối cùng đó là xanh ngạt sanh ngạt bệnh não thiếu oxy thiếu máu cục bộ đó sanh ngạt ngạt á tức là lẽ ra em bé nó ra được mà nó không ra được xong rồi nó bị ngạc rồi nó bị thiếu oxy nó dạ nó thiếu oxy nó giảm cung cấp oxy giảm tưới máu cho các cơ quan ở trong cơ thể rồi có những bé nó ngạt nặng đến độ nó di chứng não luôn thiếu oxy não.

**[11:09] Speaker A:** thiếu máu não đó rồi nó di chứng não luôn đó là là sanh ngạt là bộ tứ đó bốn cái vấn đề quan trọng ở trẻ sơ sinh rồi thì mình nắm vậy thôi nha rồi tiếp theo rồi

**[11:24] Speaker A:** nhiễm khuẩn huyết thì nói chung á cái kinh điển nhất của sơ sinh là nhiễm khuẩn huyết sơ sinh tại vì sao nó là cái nặng nề nhất ha thì á cái móc mà hết sức quan trọng mà tụi em phải nắm cho anh là đối với sơ sinh người ta có cái khái khái niệm là sớm với muộn. Ví dụ ở trẻ lớn với người lớn là không có khái niệm sớm hay muộn. Nhưng mà ở sơ sinh thì em phải nắm cái chuyện đó nha. Thì nó có tới hai cái móc lận, hai cái cách phân chia. Một số thầy cô lấy cái móc là 72 giờ, một số thầy cô lấy cái móc là 7 ngày nha. Nhưng mà bây giờ á thì nói chung là cũng tùy cái quan điểm điều trị nha. Tùy cái quan điểm điều trị. Đó tức là trước 72 giờ thì là sớm, từ 7200 trở đi thì là muộn nha.

**[12:15] Speaker A:** Rồi giống như trước 7 ngày á thì là sớm, từ 7 ngày trở đi là muộn. Ờ nó có một cái lỗi nhỏ mà bây giờ người ta đã chỉnh sửa lại nhiều rồi. Tức là cái sớm của mình á là nó là nhỏ hơn 72 giờ tuổi luôn. Còn cái muộn của mình á là lớn hoặc bằng 72 giờ tuổi nha. Đó nó khác cái này chút tức là theo các cái guine mới á người ta chỉnh lại cái vị trí dấu bằng một chút nha. Thì tụi em lưu ý cho nên là cái slide này nó chưa có kịp cập nhật. Tức là trước 7200 thì là sớm, từ 7200 trở đi thì là muộn. Còn cái 7 ngày cũng tương tự vậy luôn. Trước 7 ngày thì là sớm, từ 7 ngày trở đi thì là muộn nha. Rồi thì tụi em yên tâm tức là á ở trên lâm sàn á mình nhìn là mình biết liền à tại vì em bé nó sinh ra trong cái bệnh cảnh mà nhiễm trùng ối rồi cái biểu hiện

**[13:13] Speaker A:** lâm sàn nó khởi phát rất là sớm ngay từ sâu xanh nên mình sẽ biết được nó là nhiễm trùng sơ sinh khởi phát sớm cho nên á là đừng có lăn tăng là khi nào thì em áp dụng 72 giờ khi nào là em áp dụng là 7 ngày. Cái này là tùy từng cái đơn vị. Ví dụ như tại bệnh viện nhi đồng 1 thì thường lấy cái móc là 7 ngày. Ví dụ ở Mỹ á cũng thường lấy cái móc là 7 ngày. Nhưng mà 72 giờ á thì người ta lại hay dùng cho các cái nghiên cứu hoặc là những cái trung tâm ở châu Âu á thì người ta hay xài cho móc 72 giờ. Đó. Còn ví dụ như tụi em thi cử thì yên tâm các thầy cô sẽ không bao giờ đánh đố. người ta sẽ cho rất rõ ràng cái giờ tuổi nó rõ ra luôn để tụi em nhìn vô tụi em biết nó là sớm hay muộn nha.

**[14:01] Speaker A:** Chứ không có ai đánh đố mà đi cho lưng lửng gì hết á. Còn trên lâm sàn á thì mới khó tại mình phải hỏi, phải khám phải đánh giá. Thì cái chỗ này yên tâm chỉ cần nhớ nó có hai cái móc là như vậy nha. Rồi thì cái này trong sách giáo khoa thì anh cũng có chỉnh sửa lại rồi nhưng mà trên cái slide thì anh cũng chưa có chỉnh nha. Rồi rồi slide tiếp theo rồi cái dịch tể này á thì nó thay đổi liên tục cho nên á rằng là nói chung á là nam giới á thì lúc nào nó cũng bị nhiều hơn nữ giới ha. Và xanh non nhẹ cân á thì nó là cái nhóm đối tượng mà rất là nặng. Cho nên á là mình phải lưu ý xanh non thì tụi em phải biết xanh non là cái nhóm mà dưới 37 tuần tuổi thai ha.

**[14:51] Speaker A:** dưới 37 tuần tuổi thay không có dấu bằng nha. Ở sơ sinh á nó có những cái nhỏ hơn, lớn hơn và nó có cái dấu bằng. Mình phải nhớ đúng cái vị trí của cái dấu bằng. Tại vì nhiều khi á mình mình lộn chút hồi nãy anh nói rồi nha. Trước 72 giờ tuổi, trước 7 ngày tuổi thì là sớm. Tức là nhỏ hơn 72 giờ tuổi, nhỏ hơn 7 ngày tuổi thì là sớm. Còn lớn hơn hoặc bằng 72 giờ tuổi hoặc lớn hơn hoặc bằng 7 ngày tuổi thì là muộn rồi. Còn xanh non á là nhỏ hơn 37 tuần tuổi thay không có dấu bằng. Còn nhẹ cân là dưới 2500 g cân nặng lúc xanh không có dấu bằng nha. Mấy cái này rất là quan trọng tức là mặc dù trên slide không có nhưng mà anh nói luôn để cho tụi em nắm.

**[15:42] Speaker A:** Tại vì mình học cho đã mà những cái cơ bản này mà mình không nắm á là mình xử lý tình huống nó không được mà bây giờ là tình huống lm sàn hết chứ chứ nó không còn là lý thuyết chay nữa đâu nha. Kể cả lúc mình làm nó cũng vậy mà lúc mình thi cử nó cũng vậy. Đó.

**[15:58] Speaker A:** Rồi slide tiếp theo. Rồi thì đối với lại đường lây truyền á thì đối với nhiễm trùng sơ sinh mà khởi phát sớm á thì cái gì mà nó làm cho em bé nó bị nhiễm trùng sớm như vậy thì nôm na mẹ con. Người ta không có dùng cái đường mẹ con người ta dùng cái chữ là theo chịu dọc. Theo chịu dọc đồng ý á là bà mẹ bà nằm để bà đẻ nhưng mà người ta gọi là theo chều dọc. Tức là theo cái kiểu là mẹ con, tức là nôm na những cái trường hợp mà có nhiễm trùng ối hoặc là mẹ có nhiễm trùng cái cơ quan sinh dục, cái đường âm đạo thì khi mà em bé nó đi ngang qua cái ống xanh của mẹ hoặc là trong cái cục xanh á thì nó sẽ bị lây nhiễm những cái vi sinh vật như vậy.

**[16:44] Speaker A:** Thì đó là cơ chế của cái mà nhiễm trùng khởi phát sớm. Đó là theo chiều dọc. Rồi slide tiếp theo. Rồi còn cái nhiễm trùng khởi phát muộn á thì nó có hai cái cơ chế. Cái cơ chế phổ biến hơn á là theo chiều ngang tức là muộn tức là lớ bằng 72 giờ lớ bằng 7 ngày thì tụi em biết chủ yếu là do môi trường xung quanh nó. Môi trường xung quanh đứa nhỏ đó. Ví dụ như ở nhà mà cái môi trường nó bụi bậm rồi nó không có sạch. môi trường sống ở nhà nhà đứa nhỏ đó nó không có được vệ sinh thì chắc chắn nó bị nhiễm trùng rồi nó còn là cái nhiễm trùng mà bệnh viện nữa. Nhiễm trùng cộng đồng với nhiễm trùng bệnh viện. Cái mà nãy anh nói ở môi trường ở nhà ví dụ khối bụi thường xuyên rồi cái chỗ mà gần chợ rồi này nọ ha môi trường nó ô nhiễm thì em bé nó có thể bị nhiễm trùng

**[17:41] Speaker A:** ở cộng đồng, mắt phải ở cộng đồng, community acquired. Còn nếu mà có những bé mà nó sanh ra nó nằm suốt luôn trong bệnh viện, nó bị nhiễm trùng bệnh viện luôn. Hospital acquirite thì là do cái gì? do thuốc men, do chăm sóc, do mình mổ sẻ, mình làm thủ thuật này nọ trong cái môi trường bệnh viện. Môi trường bệnh viện là cái môi trường mà cực kỳ dơ ha. Vi khuẩn toàn là vi khuẩn kháng thuốc không. Rồi mùa này mà đi vô trong bệnh viện là đủ thứ siêu vi hết. Cúm cũng có, ADO cũng có, RSV cũng có, Covid cũng có ha. Vòng vòng rồi tới enterovirus luôn là chắc chết luôn. Đó cho nên rằng là cái môi trường bệnh viện là cái môi trường nó dơ khủng khiếp đó cho nên là nhiễm khuẩn bệnh viện nó là một cái vấn đề rất là nan giải.

**[18:32] Speaker A:** Đây là cái cơ chế mà lây truyền theo chiều ngang. Ngang tức là giữa đứa nhỏ với lại xung quanh nó thì gọi là ngang. Thì dĩ nhiên nó có một cái nhóm nhỏ những cái con vi khuẩn á là nó nó nó giống như nó nó đi qua nó ở trong người đứa nhỏ nó colonize ở đó vậy đó. nó thường trú ở đó xong rồi đến một ngày đẹp trời nó mới gây bệnh tức là nó gây ra cái tình trạng mà nhiễm khuẩn khởi khởi phát sâu đó là nó khởi phát nó chậm ha nó khởi phát muộn mặc dù nhiễm thì đã nhiễm từ trước trong lúc mà đang nằm trong bụng mẹ hoặc là lúc mà đi đi qua cái âm đạo của mẹ là nó nó nó mắt phải cái con đó rồi nhưng mà cái con đó nó nằm im đó nó không làm gì hết nó gây ra cái tình trạng nhiễm trùng xảy ra muộn Đó thì đó là cái cơ chế thứ hai.

**[19:24] Speaker A:** Rồi tiếp luôn.

**[19:27] Speaker A:** Rồi sinh lý bệnh thì cái này thôi về tụi em đọc nha. Bây giờ mình không có nhiều thời gian. Bây giờ mình ngồi mà mình đọc về sinh lý bệnh chắc không có đủ thời gian. Cho nên rằng là cái này tụi em hoàn toàn có thể đọc được. Người ta viết luôn một cuốn sách luôn á. Nhưng mà nói chung á là tụi em thấy nó khá là phức tạp đó. Nó có giai đoạn nhận diện rồi miễn dịch rồi khuếch đại phản ứng viêm tổn thương mô rồi nặng hơn ở giai đoạn sau thì nó có thể suy cơ suy ra cơ quan cơ bản mình nắm vậy đó ha. Rồi thì đúng rồi. Đầu tiên là vi khuẩn nó vô phải nhận diện nó trong rồi đáp ứng biển dịch của cơ thể mình với cái con vi khuẩn nó là như thế nào.

**[20:09] Speaker A:** Rồi thì cái đáp ứng biển dịch đó nó sẽ đi kèm với phản ứng viêm. phản ứng viêm rồi tổn thương mô rồi những cái đó nó nặng dần lên thì nó sẽ tổn thương đa cơ quan ha tổn thương các cơ quan nm na vậy đó rồi rồi tiếp luôn slide tiếp theo rồi bây giờ giải phủ bệnh thì nói chung á là trong cái nhiễm trùng sơ sinh mà chung chung á thì ít ai mà làm giải phổ bệnh lắm là ví dụ có những cái trường hợp mà người ta cần phải làm tử thiết người ta tìm những cái nguyên nhân tức là tử vong mà nó không có rõ ràng vàng vân vân ha. Đó thì nói chung á là hậu quả của những cái tình trạng mà ờ ờ tức là thiếu oxy mô đúng không? Thiếu oxy mô. Ví dụ bệnh nhân mà trong nhiễm trùng thì người ta chết vì cái gì?

**[21:00] Speaker A:** Người ta chết vì sóc nhiễm trùng là chính. Trong nhiễm trùng thì chết vì sóc nhiễm trùng là chính. Thì sóc nhiễm trùng thì đầu tiên á là nó tổn thương cái gì? Là nó thiếu cung cấp oxy cho mô. sóc mà mua không có được cung cấp đủ oxy. X rồi những cái hệ vi tuần hoàng á, tức là những cái cơ à cơ vòng mau mạch, trước mau mạch, tiền mau mạch, hậu mau mạch, nó co thắt nó thay đổi cái trương lực. Đó ví dụ trong sóc nhiễm khuẩn thì em thấy đổ dịch hoài nó đâu có đáp ứng đâu ha. Phải xài những cái thú vận mạch co mạch rất là nặng, rất là mạnh. Đó thì là nó thay đổi cái trương lực mạnh máu rồi thiếu oxyo. Rồi ví dụ nặng hơn thì em sẽ thấy rối loạn đông máu ha.

**[21:46] Speaker A:** Rồi nó gây đông máu, nội mạch, lan tỏa. Rồi tổn thương các cái cơ quan đích. Cơ quan đít thì quá nhiều rồi. Ví dụ tổn thương thận nè, nhiễm trùng huyết, tổn thương thận, nhiễm trùng huyết, tổn thương gan. Rồi nó nặng hơn thì nó dẫn đến là cái nhiễm trùng huyết là cái cực kỳ mà quan trọng mà nó liên quan đến viêm màn não. Tại cái đường máu là cái đường vào nó vào các cái cơ quan nó vào viêm màn não vào hệ thống màn não nó gây viêm màn não rồi nó gây tổn thương vô mô não, nó gây biến chứng nội sọ vân vân ha. rồi vân vân. Thì cái đó là khi mà người ta làm giải phẫu bệnh các cái cơ quan ví dụ tử thiết thì khỏi nói rồi ha. Rồi ví dụ giải phẫu bệnh của gan, giải phẫu bệnh của thận, giải phẫu bệnh à đó vân vân của hệ thần kinh trung ương.

**[22:41] Speaker A:** Ví dụ ta sinh thiết não, sinh thiết thận, sinh thiết gan vân vân thì người ta sẽ thấy những cái hình ảnh đặc hiệu cho những cái mà nãy giờ anh nói. Tại cái nguyên tắc nó là như vậy thì nó sẽ ra những cái hình ảnh như vậy ha. Rồi thì ở đây mình không có quá chú trọng mấy cái chuyện này. Rồi tiếp theo luôn.

**[23:00] Speaker A:** Rồi bây giờ cái tác nhân gây bệnh thì nó còn dày hai cái con mà gây bệnh mà quan trọng nhất của nhiễm khuẩn hyết sơ sinh khởi phát sớm mà ram dương á là con group B stepptococus tức là GPS. À con thứ hai là con Listeria monocytogen ha. Thì hai con này là ram dương nha. Cái con mà group Steptoc á nó còn gọi là stepcock agalacti. Agalacti đó là đề phòng tụi em không biết thì mình mình mình nắm thì trên cái slide này không muốn ghi nhưng mà Galacti tụ em về tụi em coi là tụi em sẽ thấy ha. Thì hai cái con này là hai cái con mà ram dương quan trọng nhất của cái nhiễm khuẩn huyết sơ sinh khởi phát sớm. Và nó cũng là lý do mà mình phải xài tại vì hầu như bây giờ không có ở chỗ nào mà ta xài ampicyin hết.

**[24:00] Speaker A:** Chỉ còn ở sơ sinh là xài ampicyin thôi. Ví dụ ở châu Âu á nó có xài amoxicyin ha. Nhưng mà ở mình với lại ở Mỹ là xài giống nhau xài ampicy tim bắp hoặc là tim mạch chậm nha. Rồi còn ram thì dễ rồi. Nó là mấy cái con thôi. Oli là chủ lực. Thì ở đây anh không có nói quá sâu. Ví dụ bây giờ cái tình trạng mà mà mà tầm soát GPS nó quá phổ biến đi rồi người ta xài kháng sinh dự phòng quá mạnh đi thì GBS nó không còn là cái tác nhân quan trọng nhất. Bây giờ nó là cái tác nhân quan trọng nhất nha. Rồi còn cái kháng sinh thì nó phù hợp. Kháng sinh mình xài là theo kinh nghiệm. Chứ mình không có bao giờ cấy được mấy cái con này. Hiếm khi nào mình cấy ra lắm.

**[24:51] Speaker A:** Cái kịp cái tỷ lệ mà mình cấy dương á là nó dưới 10%. Đó cho nên á rằng là hầu hết là mình cấy máu nó không có ra được vi khuẩn gây bệnh. Do đó là tụi em đánh kháng sinh là theo kinh nghiệm. Cho nên đối với lại cái nhóm mà khởi phát sớm á hai cái kháng sinh mà theo kinh nghiệm của mình á là ampicyin với răng nha. Còn nếu mà cái tình huống mà nó quá nặng đi, nó nhiễm trùng hyết luôn thì là đôi lúc á là mình không có loại được ram âm là con cho nên là mình đánh luôn cái cepotaxim nha. Ờ thì ở sơ sinh á là thường người ta không có xài season tại vì sapason nó cạnh tranh với lại canxi. Chế phẩm canxi a nó gây kết tủa với canxi chứ. mà chế phẩm canxi của mình xài cho sơ sinh nhiều lắm cho nên không được.

**[25:46] Speaker A:** Cái thứ hai là season nó nó gắn kết với albumin. Nó làm giảm cái khả năng chuyên trở của albumin tới chuyên trở cái gì? Chuyên trởin tới gan. Giống như mình tưởng tượng albumin nó chở cáiubin tới gan. Xong rồi cái cái Septason leo lên nó dành lấy cái xe albumin thì mấy mấy cái dán tiếp á nó lưu hành trong máu nó không có cái chỗ để mà nó nó nó bám lên để được trở tới gan nên là nó trôi lành bền ở trong máu thì nó làm tăng nguy cơ vàng da. Đó cho nên đó là lý do mà tại sao trong vàng da người ta đôi lúc người ta cũng có cái chỉ định truyền albumin mà dĩ nhiên cái chỉ định này thì hiếm gặp lắm nha. Mà tụi em cũng hiểu cái cơ chế của nó nó là như vậy.

**[26:37] Speaker A:** Đại khái nó chở pobin tới gan mà bây giờ nó ít quá người ta truyền thêm vô thì nó chở hết nó đi nó gom hết pin trong máu nó chở tới gan thì trong máu nó không còn cái thành phần gián tiếp nữa thì nó không có lên não nó không có gây bàn gia nhân ha đó không có gây tổn thương não đại loại nó là vậy rồi thì trong cái ram dương của khởi phát sớm á và kể cả ram dương của khởi phát muộn nó có một cái con người ta gọi gọi là tụ cầu trắng tức là coagulas negative staploc cocus chí tắt là con nè gọi là tụ cầu trắng thì cái con này á là cái con nổi tiếng về cái vấn đề ngoại nhiễm tức là không phải nhiễm trùng thật sự mà là ngoại nhiễm nó ngoại nhiễm từ đâu từ da từ tóc đó ví

**[27:30] Speaker A:** dụ mình lấy máu mà bữa đó mình không có đội nón rồi tóc tay rồi da vẻ mình không có vệ sinh sạch sạch sẽ thì nó cái mẫu máu của bệnh nhân bị ngoại nhiễm bởi cái tác nhân này. Đó là như vậy ha. Đó còn dĩ nhiên cái con mà stap oreus thì là con tụ cầu vàng đó. Rồi tụi em còn có luôncus nữa. Nhớ á là enterococus đó là gram dương mà entero bacter thì là gram âm nha. Cái chữ b thì là ram âm. Cocus là ram dương. Đó còn ram âm thì ôi thôi nhiễm khuẩn mà khởi phát muộn thì ê hề từ asinitobact bumani creepsi pumon rồi vân vân stenotropomonas rồi mantoia nhiều lắm ở đây không có kể ra hết được nha. Đó thì mình nắm sơ như vậy thì đối với cái kháng sinh mà của cái nhóm khởi phát muộn á thì đầu tay của mình là cotaxin với lại răng ta.

**[28:32] Speaker A:** Tại sao mình không có đánhin cho nhóm muộn? Tại vì trong nhóm muộn nó không có GBS với lại lister, không có GBS với lại listeria. Cho nên là đối với nhóm muộn cái kháng sinh đầu tay của mình là sẽ vô taxin với santa là được rồi. Còn dĩ nhiên nếu mà cái bệnh cảnh mà nó nhiễm trùng huyết, nhiễm trùng nặng thì tụi em phải phối hợp ba kháng sinh là cepotaxin, vớiin luôn nha. Rồi thì cái này đi lâm sàn là sẽ nói kỹ thêm nha. Thì đối với trình độ của I6 chắc là mình chỉ dừng lại vậy thôi ha. Còn nếu mà khó khăn lắm á thì ram âm là có thể lên tới merobenem thôi. Thì xíu để điều trị là nói. Rồi sẵn tác nhân gây bệnh á thì nói luôn cũng được. Tức là nếu mà với trình độ I6 thì cái kháng sinh mà dùng cho ram âm mà mạnh nhất á nó làobenem.

**[29:27] Speaker A:** Merobenem thì nó khác imenem chỗ nào làobenem nó vô cái hàng rào máu não tốt hơn. Còn imenem thì nó nó không có thấm vô hằng rào máu não tốt bằng. Cho nên rằng là đối với viêm màn não đi chẳng hạn thì nếu mà mình lên cái kháng sinh mà bao cho ram âm thì mình lên cái merobenem nha. Đó là coi như là trùm cuối của ram âm á. Còn đối với trùm cuối của ram dương thì nó là văcin đó. Đó là như vậy. Nhưng mà đôi lúc á thì em gặp những cái bệnh cảnh ví dụ như là có mụn mũ ở da, có ổ áp xe hoặc là là nhiễm trùng rốn chẳng hạn thì cái thằng đó nó phải thay bằng cái thằng oxacyin nha. phải thay bằng rồi còn nếu á

**[30:23] Speaker A:** sao tự nhiên anh đang ấy có ai gọi anh cái người nào mà để cái hình tròn ghi chữ N với chữ H ta anh cứ decline thôi ha.

**[30:40] Speaker A:** Rồi tiếp tục tụi em nghe nói rõ không? Rồi. Alo. Còn nghe anh nói gì không?

**[30:49] Speaker B:** Dạ nghe ơi. Nghe ạ.

**[30:50] Speaker A:** Rồi rồi rồi tiếp rồi. Slide tiếp theo. À nãy mới nói nếu mà nó thất bại vớiin á thì cái kháng sinh mà mình lên á là vanisin nha. Đó. Rồi bây giờ muốn chẩn đoán mà nhiễm trùng sơ sinh á thì thường mình phải coi những yếu tố nguy cơ xong rồi lâm sàn với lại cận lâm sàn thì học hành thi cử làm việc gì nó cũng y vậy thôi. Bây giờ ví dụ khởi phát sớm thì nổi bật nhất là tụi em thấy cái bệnh cảnh là mẹ bị nhiễm trùng thì nó muôn hình vạn trạng luôn á. Không có thể nào mà mà kể cụ thể được hết. Ví dụ ở đây nè, mẹ bị nhiễm trùng tiểu, mẹ sốt do nhiễm khuẩn, mẹ sốt trong lúc chuyển dạ, mẹ bị nhiễm GPS luôn đó vân vân. Thứ nhất là cái tình trạng nhiễm trùng của mẹ.

**[31:42] Speaker A:** Thứ hai á là những cái vấn đề mà nó liên quan đến cái cục sanh. Dụ cho em bé nó phải suy thai, nó phải sanh mổ rồi nó sanh nó bị ngạt hoặc là nó bị đa thai, tức là có nhiều thai quá nó nằm nó chen chút thì sanh ngạt nên nó bị thiếu oxy giảm cung cấp oxy cho mô thì đứa nhỏ nó có cái nguy cơ bị nhiễm trùng rất là cao. Đó nó là như vậy. Còn đương nhiên nhiễm trùng ối viêm mạc ối thì tụi em biết rồi. Mấy cái bà mấy cái màn thai nó bị viêm rồi nằm trong cái tử cung mà nước ối bị nhiễm trùng có mũ đục mùi hôi này nọ luôn vân vân thì thôi tiêu rồi ha. Còn ối vỡ sớm trước 12 giờ, ối vỡ kéo dài trên 18 giờ thì là cái sự thông thương giữa cái tử cung với lại cái môi trường bên ngoài là nó có rồi, nó có cái sự thông

**[32:35] Speaker A:** thương rồi. Tức là nguy cơ tức là ối vỡ càng lâu mà em bé nó càng chưa có ra đời thì nó nằm ở trong đó cái nguy cơ nó bị nhiễm trùng ở bên ngoài là rất cao nên không còn cái yếu tố bảo vệ nữa ha. ối nó vỡ rồi đó. Còn huyết trắng rồi hở cổ tử cung đó rồi sang thương da hở vân vân. Có những người người ta bị tai nạn giao thông hoặc là cái vấn đề gì đó đâm chém này nọ nhiều lắm để em đọc báo để em thấy ha. thì là cũng ảnh hưởng đến đứa nhỏ nữa thì cái nguy cơ nó nhiễm trùng rất là cao. Tức là khi mà mình làm á mình thấy cái bệnh cảnh vô là mình biết à thứ này nó có yếu tố nguy cơ rồi. Bây giờ khám mình thấy bà mẹ thì sốt đùng đùng luôn.

**[33:24] Speaker A:** Rồi á hả âm đạo bà thì lúc sanh á là có rỉ dịt rồi nước ối thì có mùi hôi này nọ vân vân. hoặc là những bà mẹ mà bị STD, bị nhiễm trùng cơ quan sinh dục, bệnh lây truyền qua đường tình dục gì đó thì cái nguy cơ đứa nhỏ nó nhiễm trùng là rất cao. Nhìn cái là mình biết rồi ha. Rồi tiếp luôn. Rồi còn đối với cái nhóm muộn thì nãy anh cũng có nói rồi. Muộn tức là nó giữa đứa nhỏ với cái môi trường xung quanh thì kiểu nó giống như là cái môi trường của bệnh viện hoặc là môi trường ở cộng đồng đó. Ví dụ ở nhà nó cái này thì trên cái slide người ta ghi á thì em đọc thì em sẽ thấy toàn là những yếu tố của bệnh viện thôi. Tại vì thật sự ra nhiễm trùng bệnh viện là quan trọng nhất.

**[34:13] Speaker A:** Đó ví dụ mổ sẻ, thủ thuật dùng thuốc kháng sinh kéo dài, thở máy, nuôi ăn, thời gian nằm viện vân vân thì là nó làm tăng cái nguy cơ nhiễm trùng của em bé nếu mà em bé nằm trong bệnh viện. Còn ở cộng đồng thì vẫn có luôn. Tức là lâu lâu tụi này vẫn như gặp những ca mà từ cộng đồng vô ha. Ví dụ ở nhà không có giữ vệ sinh cho em bé đó, môi trường sống nó bị ô nhiễm rồi thậm chí nhà có người bệnh lâ cho em bé luôn. Đó thì đó là từ cộng đồng nha. Rồi tiếp. Rồi thì á đối với sơ sinh bản thân nó cũng đã là yếu tố nguy cơ nhiễm trùng rồi. Thiệt thì tụi em biết rồi. Sơ sinh là mới sanh ra chưa được tháng các cái cơ quan chức phận này nọ nó chưa có trưởng thành.

**[35:05] Speaker A:** Cho nên là ví dụ như xanh non dưới 37 tuần, nhẹ cân dưới 2500 g là hầu như các cái cơ quan chức phận á là nó đều có vấn đề, chưa có trưởng thành đầy đủ. ở một mức độ nào đó thì dĩ nhiên càng non càng nhẹ cân thì nó càng tệ ha. Thì trong số những cái nguy cơ thì nhiễm trùng nó là một non tháng với nhẹ cân nó cũng là yếu tố nguy cơ để nhiễm trùng. Rồi môi trường thì môi trường trong bệnh viện, môi trường ngoài cộng đồng ha. Thì mình hiểu cái ý đó nó là như vậy. Rồi mình học thì mình đánh trắc nghiệm mình sẽ hiểu ra thôi. Còn viết thì chắc cũng không ai kêu tụi em viết vậy đâu nghe. Tại nó nhiều quá nó không có thực tế khi mà bắt phải học một lòng từng chữ như thế này.

**[35:54] Speaker A:** Rồi tiếp theo. Rồi cái lâm sàn á thì tụi em về tụi em đọc thêm ở trong sách giáo khoa nha. Sách bài giảng nhi khoa của bộ môn. Cái này anh có viết kỹ ra, còn bây giờ ngồi mà tả đó thì là nó nhiều dữ lắm. Cho nên là thôi cũng không có cần thiết. Thứ nhất á là tụi em phải hiểu cái nguyên tắc á là trẻ sơ sinh á cái lâm sàn mà nhiễm trùng của nó rất là đa dạng. Nó không có đặc hiệu là không có nào đặt hiệu cho cái chuyện gì hết á. Đó rồi nó không có điển hình nữa. Đôi lúc có những đứa nó không có điển hình và nó có thể overlap giữa chuyện nọ với chuyện kia. đó thì á là nó có khoảng tám tám cái nhóm triệu chứng chính. Thì tám cái nhóm triệu chứng này cụ thể là cái gì thì tụi em đọc thêm ở trong sách giáo khoa nha.

**[36:46] Speaker A:** Ví dụ cái đầu tiên là đứa nhỏ có vẻ không khỏe mạnh nè. Thiệt tức là nhiều bà mẹ vô khai là con em nó kỳ lắm. Nó không có tỉnh táo, nó không có tươi, nó không có ổn như mọi ngày. Mọi ngày nó lanh chanh lắm mà bữa nay nó không có được lanh. Kiểu vậy đó. Rồi em cảm thấy nó không yên tâm, em thấy nó kỳ kỳ t em coi chừng nha. Rồi còn rối loạn thực thể ở đây á có nghĩa là bất thường thân nhiệt hoặc là cái cân nặng của nó. Ví dụ có những trẻ nó bị sục cân hoặc là đứng cân. Đó đứng cân tức là không có tăng cân luôn á. Cứ vậy hoài á càng ngày tuổi nó càng lớn nhưng mà cân nặng nó không có tăng. Thậm chí có đứa nó bị sụt cân thì nó gọi là rối loạn thực thể.

**[37:31] Speaker A:** Rối loạn thực thể nó còn là thân nhiệt nữa, tức là sốt hoặc là hạ thân nhiệt nha. Đó hoặc bằng 38° C hoặc là dưới 36° C thì là gọi là sốt với lại hạ thân nhiệt. Thì chủ lực của tụi em vẫn là tiếp cận những cái vấn đề về sốt đó. Rồi còn những cái tiêu hóa thần kinh hô hấp gia niêm, tim mạch huyết học thì đây nha. Thì em cứ việc coi ở trong sách giáo khoa thì anh có viết ra từng cái mục cụ thể nó là triệu chứng gì, cơ chế nó ra là sao vân vân nhưng mà nói chung là hễ có là nó rồi đó nó rất là dễ nó rộng nó không có điển hình nó rất là không có đặc hiệu cho nên thành ra nó lại là dễ nha. Rồi tiếp luôn. Rồi thì cái cáiy máu là cái quan trọng nơm na cy máu là để mình làm cái chuyện gì?

**[38:23] Speaker A:** mình tìm cái tác nhân vi khuẩn gây bệnh. Và cái thứ hai nữa đó là mình làm được cái kháng sinh đồ để mình coi cái tác nhân gây bệnh của mình nó nhạy nó kháng với kháng sinh như thế nào nha. Thì hiện nay á là không phải là mình chờ cái máu nha. Đối với những cái trường hợp mà biểu hiện lâm sàn nó rõ thì tụi em có quyền xài kháng sinh luôn theo kinh nghiệm. Rồi sau khoảng 36 48 tiếng nếu mà lâm sàn nó cải thiện theo hướng là không phải nhiễm khuẩn bình thường trở về sớm rồi kết quả xét nghiệm nó cũng bình thường thì tụi em có quyền ngưng kháng sinh nha. Rồi thì đó là cái cấy máu tức là mình định danh con vi khuẩn gây bệnh và mình làm được cái kháng sinh đồ để mình dựa vô kháng sinh đồ mình lựa chọn cái kháng sinh mình sử

**[39:15] Speaker A:** dụng cho nó phù hợp. Đó là kẻ máu. Rồi tiếp theo cái thứ hai là huyết đồ. Thì ví dụ như huyết đồ với CRB là hai cái nó hỗ trợ. Cái chữ huyết đồ này thì nhiều chỗ người ta dùng khác nhau. Có chỗ dùng huyết đồ, có chỗ dùng cái từ là tổng phân tích tế bào máu. Có chỗ thì ta dùng phết máu ngoại biên vân vân thì tùy. Nhưng mà cái ngưỡng á thì tụi em nắm. Ví dụ trước 24 giờ tuổi á, nếu mà bạch cầu dưới 6000 hoặc là trên 30.000 thì gợi nhiễm trùng. Còn nếu từ 24 giờ tuổi trở lên thì nếu bạch cầu dưới 5000 hoặc là trên 20.000 thì gửi ý nhiễm trùng. Hai cái này là chính nha. Rồi tại vì thường á cũng không có thể mà cho tiệm quá sâu được. Sâu quá ví dụ y/t/ên 0.2 thì thường người ta cũng phải cho con số để tụi em tính ra 0.

**[40:15] Speaker A:** 2 mà cho vậy thì nó cũng hơi vụng vặt cho nên rằng là ờ thì thường là người người ta cũng sẽ cho ví dụ như Immature là bạch cầu mà chưa trưởng thành á chia cho total neutrop field đi chẳng hạn thì tụi em phải biết tính ra y/t nó có trên 0,2 hay không. Tại vì cái nguyên tắc mà cho xét nghiệm bây giờ á là người ta không có cho tụi em cái kết quả, người ta cho dữ liệu thô rồi tự tụi em phải nhận định. Ví dụ như ngày xưa đôi lúc các thầy rất là dễ các thầy nói là bạch cầu trong máu tăng gợi ý nhiễm trùng. Còn bây giờ không có người ta cho 25.000/m³ thì tụi em phải biết phải tự biết rằng là nó có tăng hay không và nó có gợi ý nhiễm trùng hay không.

**[41:06] Speaker A:** Đó nó là như vậy. Hoặc là người ta cho những cái hình ảnh ví dụ như hạt độc nè, không bào thể đô là mấy cái đó là gợi ý nhiễm trùng hết á thì mình phải biết. Rồi còn tiểu cầu á thì nếu mà dưới 150.000 là gợi nhiễm trùng còn nếu mà dưới 100.000 á thì là nhiễm trùng nặng. Thì mấy cái này mình cũng phải biết. Tức là mình phải biết cái ngưỡng. Rồi á là khi mình làm trên lâm sàn á, mình đọc cái tờ xét nghiệm máu đâu có ai ghi chú cho mình là tăng hay giảm. Cùng lắm người ta để cái ngưỡng giá trị bình thường thôi. Rồi tự mình phải nhận định là nó có gợi ý nhiễm trùng hay không. Đó là như vậy.

**[41:49] Speaker A:** Thì ví dụ như tụi em đi thi cử đi thì thường người ta không có đánh đố, người ta bắt tụi em nhớ những cái chỉ số mà quá lạ đâu. Ví dụ anumin máu rồi hồng cụ lưới cái gì đó. thì thường người ta sẽ cho tụi em cái cái cái ngưỡng bình thường của các cái xét nghiệm ở phía dưới. Thì là khi mà mình đọc vô thì mình sẽ nhận định. Còn những cái mà nó quá đổi cơ bản mà mình phải nhớ. Ví dụ như bạch cầu, tiểu cầu là phải nhớ ha. Đó chứ chứ không có ai mà cho sẵn cho mình đâu. Tức là dữ liệu cung cấp là dữ liệu thô. Mình phải tự mình đánh giá mình có cái nhận định của mình. Đó là như vậy ha. Rồi hồng cầu thì thường trong nhiễm trùng nó có tình trạng thiếu máu.

**[42:35] Speaker A:** Rồi slide tiếp theo. Rồi CRB là cái mặt cơ mà của hiện tượng viêm rất là phổ biến. Thì anh biết là bây giờ nhiều chỗ người ta làm luôn procanitonin rồi nhưng mà CRB nó vẫn là cái cơ bản. Tại vì tụi em biết á là có những chỗ vùng sâu vùng xa người ta nghèo người ta không có tiền đâu có đủ tiền đâu mà làm procodin người ta vẫn làm cái CRP và CRB nó chỉ là mạc cơ gợi ý cái hiện tượng viêm thôi do gan nó tổng hợp nhiều khi gan nó tổn thương rồi thì nó cũng không có tăng mình cũng phải biết cái giá trị bình thường của nó thì nó tăng mà có ý nghĩa là trên 10 mg/l nha còn cái động học của cái dynamic của CRP em coi ở trong sách giáo khoa nha.

**[43:27] Speaker A:** Đó thì nói chung thí dụ mình làm trên lâm sàn mà mình thấy CRB mà trên 10 tăng là gợi ý nhiễm trùng biết vậy được rồi. Còn động học nọ kia các thứ á thì là hồi xưa anh soạn cái bài giảng để cho tụi em thi nghe nói gần đây người ta không có cho thi viết nữa cũng sướng cho nên là mình đọc thôi nha. Rồi không đến độ ai mà đánh đố là tăng sao kích thích viêm bao nhiêu giờ ABCD gì đâu. Đó bây giờ nó sẽ theo cái hướng tình huống lâm sàn hết rồi. Thì đôi lúc người ta thử nhiều lần tức là thử thử cũng phải ít nhất 6 giờ tuổi nó mới có ý nghĩa nha. Còn sử sớm quá nó cũng không có ý nghĩa. Mấy cái này anh có viết rất là rõ. Non tháng đủ tháng CRB Proconin như thế nào vân vân thì tụi em đọc ở trong cái bài giảng.

**[44:19] Speaker A:** Ở đây mình không có đưa lên trên slide mình phân tích mệt lắm. Cái đó để sau này học sau này học rồi tụ em muốn học thì mình học kỹ nha. Rồi rồi slide tiếp theo. Rồi procitonin cũng như vậy luôn nha. Thì đồng ý là nó ưu việt hơn CRP rồi đó. cả trong cái chuyện là quyết định xài kháng sinh cũng như ngưng kháng sinh đó thì là ờ thì cái này thì nó cũng không phải là mục tiêu chính của I6 nhưng mà thường thì người ta dừng lại ở mức là CRP được rồi nha. Chứ cũng không có ai bắt tụi em mà phải vừa CRB vừa procanitonin. Cũng không ai bắt tụi em chỉ procitonin không. Tại vì có những chỗ người ta không có làm procitonin cho nên người ta cũng không có dạy cho học trò của người ta nên học trò nó cũng đâu có biết đọcin sao là tăng.

**[45:12] Speaker A:** Đó ví dụ vậy. Ví dụ như tụi này khoảng trên 0,5 là phải xài kháng sinh rồi. Còn trên 2 ng/ên ml thì là nó gợi ý nhiễm trùng huyết mạnh. Nó dùng để làm tiêu chuẩn chẩn đoán nhiễm trùng huyết luôn. Nhưng mà một số chỗ người ta không có dùng. Ví dụ vậy đó. Ừ. Rồi thôi biết thôi. Rồi tiếp theo. Rồi chọc dò thắc lưng. Bây giờ cái từ đúng á không phải là chọc giò tủy sóng nữa mà người ta gọi là chọc dò thắc lưng nha. Cái từ này thì anh có chưa có chỉnh ở trên cái slide. Thì đối với lại nhiễm khuẩn quyết ở trẻ sơ sinh á thì cái vấn đề mà viêm màn não nó đi kèm là cực kỳ phổ biến. Hồi nãy anh có nói rồi cái đường vào quan trọng nhất của vi màn não là nhiễm khuẩn huyết.

**[46:00] Speaker A:** Tức là vi trùng nó đi theo đường máu. Đó thì cái chỉ định chọc dò tủy sống về cơ bản á là nhiễm khuẩn huyết nè, cái máu dương nè. Đương nhiên nó có triệu chứng thần kinh. Em không có loại được viêm màn não thì em cũng phải chọc ha. Và một cái chỉ định nó hơi lạ lạ. Tức là trong quá trình mình điều trị á một cái tình trạng nhiễm trùng mình chữa kháng sinh hoài rồi mà tình trạng bệnh nhân cứ nặng dần từ từ vậy á rồi xấu nhanh mình không có rõ triệu chứng của viêm mằn não mình cũng không có thấy cái yếu tố nguy cơ luôn nhưng mà mình vẫn cứ chọc dò để mà nếu mà viêm màn não thì mình sẽ đánh kháng sinh như viêm màn não. Còn nếu mà không phải viêm màn não thì mình cũng loại được.

**[46:43] Speaker A:** Thì cái chỉ định dọc vào thắc lương này trong sách giáo khoa anh biết cũng rất kỹ để em về đọc nha. Rồi rồi slide tiếp theo.

**[46:53] Speaker A:** Rồi thì thôi mình không có nhiều thì giờ cho nên rằng là cái này á là một cái kết quả một cái bài báo công bố quốc tế về cái đặc điểm lâm sàn của nhiễm khuẩn quyết sơ sinh tại bệnh viện nhi đồng 1. Thì bạn nào mà đọc tiếng Anh thích á thì mình đọc để mình nắm nha. nắm cái thực tế á, tức là anh dạy là dạy lý thuyết nhưng mà cái thực tế tại bệnh viện á nó có những cái triệu chứng nó có thể khác thì mình đọc để mình biết thôi. Rồi chứ thi cử thì anh không có hỏi mấy cái slide tiếng Anh này nha. Đó ví dụ vậy đó. Nam nữ tỷ lệ bao nhiêu, tuổi thai thế nào, tỷ lệ xanh non là bao nhiêu ha. Những yếu tố từ mẹ ví dụ mẹ sanh ngã âm đạo, mẹ sanh mổ rồi có ngạc hay không?

**[47:39] Speaker A:** Rồi mẹ có sốt lúc xanh hay không? Có nhiễm trùng ối hay không? Rồi ối vỡ có kéo dài hay không? Trên 18 tiếng hay không? Mà turn on hot bed tức là cái tục lệ mà nằm than á là bây giờ nhiều vùng người ta vẫn còn nằm. Để là dưới cái gầm giường để cái lò than để sưởi ấm cho mẹ và em bé. Nhưng mà nó nguy hiểm lắm. Nó tăng cái nguy cơ phỏng nè. Rồi mồ hôi mồ kê nhễ nhại. Nó làm tăng cái nguy cơ nhiễm trùng da vân vân. Cho nên cái này cũng là một cái thực hành không quá ổn. Đó. Rồi nhiễm trùng huyết thì tiêu chuẩn vàng của nhiễm trùng huyết về mặt vi sinh vẫn là phải có kết quả kế máu tiệm ra vi trùng gây bệnh. Nhưng mà có những cái trường hợp trên lâm sàn nó quá giống nhiễm trùng huyết đi giữa kháng sinh nó cũng đáp ứng nữa.

**[48:26] Speaker A:** Cho nên người ta nói rằng là có khả năng là nhiễm trùng huyết thôi nha. Hoặc là nhiễm trùng huyết mà mình nghi ngờ trên lâm sàn. Clinically suspected ha. hoặc là probable á. Còn tụi em muốn confirm cái setis thì là kết quả cái máu nó phải dương nha. Còn á tụi em muốn dùng cái mấy cái tiêu chuẩn mà ví dụ ship 1 2 3 phenix n kia không có dùng được cho trẻ sơ sinh. Thì cái này anh cũng có phân tích ở trong cái bài giảng. Bây giờ không có rảnh mà ngồi kiểm tra kiểm kệ kể những cái chuyện đó ra thì bạn nào muốn thì cứ đọc ha. Rồi thì nhiễm trùng huyết sơ sinh nó chia ra làm sớm với muộn. Nãy anh nói rồi, cái móc là 72 giờ hoặc là 7 ngày nhiễm trùng mắt phải từ cộng đồng hoặc là nhiễm trùng trong bệnh viện.

**[49:15] Speaker A:** Rồi tiếp luôn. Đó thì cái này là mấy cái xét nghiệm ha. Ví dụ như bạch cầu rồi tiểu cầu, CRB. Rồi ngoài ra thì em biết nó còn những cái tình trạng như là toan chuyển hóa, lắc tác máu tăng ha vân vân. Rồi đường huyết nó cũng thay đổi nữa. Rồi slide tiếp theo. Ừ thì bây giờ chẩn đoán á thì chủ yếu mình làm với lại mình thi luôn á là mình chẩn đoán trên lâm sàn. Ví dụ người ta cho một cái đứa nhỏ vô bị sốt đi chẳng hạn, tức là bất thường thân nhiệt của trẻ sơ sinh. Cái yếu tố nguy cơ là những cái này thường là nó nằm trong phần tiền căn hoặc bệnh xử. Đó, tức là yếu tố nguy cơ nó sẽ nằm trong bệnh bệnh xử hoặc là tiền căn nha mấy đứa. Rồi còn cái bệnh cảnh lâm sàn á nó sẽ nằm trong cái phần khám.

**[50:12] Speaker A:** Rồi còn cái phần mà cận lâm sàn tức là những cái xét nghiệm hoặc là những cái cận lâm sàn có liên quan thì nó cũng sẽ có một cái phần riêng. Tức là bệnh xử tiền căn là yếu tố nguy cơ. Phần khám là đặc điểm lâm sàn. Còn phần xét nghiệm cận lâm sàn là nó sẽ có xét nghiệm là ví dụ như kết quả đồ CRB, cháy máu vân vân. Đó thì người ta cung cấp cho mình hoặc là mình chỉ định. Rồi còn hình ảnh học ví dụ như X quang ví dụ như viêm phổi phải có cái phim X quang đương nhiên rồi. Rồi ví dụ kết quả xét nghiệm dịch não tủy dụ nghi ngờ biằn não thì phải chồng dò thắc lưng có cái kết quả xét nghiệm dịch não tủy. Ví dụ vậy đó ha. Rồi ví dụ như nhiễm trùng rốn có mũ, nhiễm trùng da mùng mũ thì đôi lúc người ta cấy mũ ha.

**[51:02] Speaker A:** Đó thì là nó nằm trong cái phần cận lâm sàn. Thì nói chung á những cái cần lâm sàn cao siêu ví dụ như siêu âm nè CT rồi em thì mình cũng không phải là mình có thể đọc nổi đâu. Bản thân anh đọc còn không được nữa mà hứ hồ tụi em. Cho nên á là tụi em cơ bản nhất vẫn là cái phim phổi. Ví dụ mình có cái phim phổi mình phải biết đọc cái phim phổi. Rồi cái thứ hai nữa là ví dụ có cái điện tâm đồ. Mình có cái phim mình có cái điện tâm đồ mình cũng phải đọc được cái kết quả của điện tâm đồ. Ví dụ vậy đó để mình có cái nhận định của mình coi nó là cái chuyện gì đó. Chứ bây giờ không có ai á mà giống như cho sẵn gọi là cúng cho tụi em luôn á là X quan có hình ảnh thăm nhiễm lan tỏa hay rốn phổi kiểu vậy không có.

**[51:53] Speaker A:** Người ta sẽ quăng cái phim lên cho mình phải nhìn được hai cái rốn phổi nó thâm nhiễm ha. Ví dụ vậy đó. Hoặc là viêm xẹp đỉnh phổi phải thì đâu có ai ghi ra cho mình. Người ta phải thảy cái phim X lên và tụi em phải nhìn ra được cái chuyện đó. cái thùy trên phổi phải nó bị xẹp ha. Đó còn điện tâm đồ thì phải biết cách đọc. Còn ví dụ như xét nghiệm dịch não tủy đi thì tùy chủ lực vẫn là mình nhìn vào tế bào. Nếu mà tế bào trên 20 là vi màn não nha. Thì anh cũng thống nhất đơn giản vậy đó. Tế bào trên 20 là viết màn não.

**[52:42] Speaker A:** Alo. À tụi em nghe ha.

**[52:47] Speaker A:** Sao cái người NH này cứ gọi cho anh hoài vậy? Tên gì đây nè? Để anh bấm vô coi. Ta đang nói mà tự nhiên cứ gọi vô. Rồi thì đó. Rồi tiếp tục rồi slide tiếp theo. Rồi chẩn đoán thì nãy anh có nói rồi. Chẩn đoán xác định là phải dựa vào kết quả cái máu nhưng mà tỷ lệ cái máu dương tính của mình lại dưới 10% nên phần lớn là nhiễm trùng huyết. Mình vẫn chẩn đoán dựa vào yếu tố nguy cơ lâm sàn với cận lâm sàn ha. Rồi tiếp luôn.

**[53:25] Speaker A:** Rồi cái này thì chẩn đoán xác định tiếp luôn đi. Này là một cái nghiên cứu khác. Thì cái tiêu chuẩn này là tiêu chuẩn của European Medicine Agency ha. Thì anh có đưa ra cho tụi em tham khảo ở trong bài giảng rồi. Dịch ra tiếng Việt luôn đưa ra cho tụi em tham khảo. Nhưng mà ý anh muốn nói là nghĩ gì? Tức là nó muôn hình vạn cạn vậy đó. Mình nhìn vô nếu mà cái bệnh cảnh nó rất là là rầm rộ. Ví dụ sốt cao nè, nhịp tim tăng nè, thở không có đều nè, rồi những đứa mà bỏ bú ọc sữa nè, rồi da niêm này nọ nó có tổn thương hoặc là thậm chí em bé nó lừ đừ hoặc là kích thích là mình phải nghĩ tới nhiễm trùng quyết đó để tìm biết cái bệnh cảnh thôi.

**[54:11] Speaker A:** Còn á cái tiêu chuẩn mà chẩn đoán nhiễm trùng hyết tới giờ sơ sinh cũng chưa có consensus, chưa có đồng thuận, chưa có committee nào quyết được hết á nha. Nên từ từ là vẫn phải chờ. Còn mấy cái sếp ship 123 với Phoenix anh nói rồi không có áp dụng được trẻ sơ sinh nha. Rồi cần lâm sàn ví dụ t có thể coi bạch cầu rồi tỷ lệ trên tử cầu vân vân ha. Rồi CRP rồi bất thường dung nạp gluco đó rồi toan chuyển hóa vân vân. Thì những cái đó là là là những cái mà gợi ý. Nhưng mà đối với trình độ I6 thì cơ bản chỉ là công thức máu với lại CRB với lại kết quả cấy máu thôi là đủ đối với lại một cái bi lăng nhiễm trùng rồi. R dĩ nhiên là tùy cái tình huống ví dụ như viêm phổi thì em phải có cái chụp viêm phổi đó.

**[55:07] Speaker A:** Rồi viêm màn não thì em phải có chọc dò thắc lưng. Rồi nhiễm trùng da, nhiễm trùng rốn thì em phải lấy mũ em đi soi đi cháy. Ví dụ như viêm phổi thì mình phải hút dịch khí quảng ví dụ vậy đó thì tùy nha. Rồi tiếp luôn slide tiếp theo rồi khỏi qua luôn. Cái này là của nước ngoài. Thì cái nguyên tắc điều trị đầu tiên là phải xử lý những vấn đề cấp cứu. Ví dụ bệnh nhân đang ngưng tim, ngưng thở, đang co giật thì mình phải cấp cứu trước. Rồi sau đó người ta ổn định rồi mình mới tính chuyện nhiễm trùng ở đâu, rồi con gì, ổ nhiễm ở đâu, tác nhân gây bệnh là gì mình mới xài kháng sinh cho phù hợp. Chứ không phải người ta đang sóc nhiễm trùng là mình xài kháng sinh không thôi là đủ rồi.

**[55:50] Speaker A:** Hiểu không? Nên cái nguyên tắc đầu tiên là phải giải quyết những vấn đề cấp cứu. Còn dĩ nhiên nhiễm trùng thì là phải là kháng sinh thôi. Rồi tuy nhiên á bệnh nhân á nó không phải là chỉ có thể mắc một bệnh. Nãy anh cũng có nói rồi có thể mắc nhiều bệnh rồi đôi lúc họ có biến chứng rồi đôi lúc cái cơ địa của họ cái nền tảng của họ nó là cái chuyện gì. Ví dụ như gặp một cái em bé xanh non đi thì vô số vấn đề của trẻ xanh non ha bệnh màn trong rồi viêm ruột ngoại tử bệnh lý võng mặt ở trẻ xanh non vân vân thiếu máu tồn tại ống động mạch đó nhiều lắm thì mình cũng phải giải quyết những cái đó nhưng mà nguyên tắc cơ bản nhất của tụi em vẫn là liệu pháp thuốc để tụi em nắm một cách cơ

**[56:40] Speaker A:** bản thôi nha còn cái can thiệp lâm sàn mà trong bài nhiễm trùng thì nó không có nhiều thì cái liệu pháp thuốc á thì là chủ lực của mình trong cái bài nhiễm trùng đó là kháng sinh là mình học về kháng sinh là thấy ổn rồi đó nha. Rồi thì là slide tiếp theo đi.

**[57:03] Speaker A:** Alo. À rồi cái này qua rồi. Rồi tiếp luôn. Rồi kháng sinh thì nãy anh có nói rồi tức là kháng sinh theo kinh nghiệm nha. Rồi sau 36 đến 4 tiếng 28 tiếng để mà tình trạng ổn không có gì hết thì mình ngân kháng sinh nha. Rồi thì ở đối với nhiễm khuẩn quyết sơ sinh mà khởi phát sớm á à qua slide tiếp theo đi rồi mấy cái đúng đủ đến đạt này tụi em đọc chơi cho biết thôi. Nói chung là cũng phải có với người ta. Rồi tiếp. Rồi nếu như mà nhiễm khuẩn huyết sợ sinh mà khởi phát sớm á thì cái phát độ đầu tiên mà đầu tay ưu tiên luôn là ampicyin với lại răng ta. Để em nhớ cho anh hai cái thuốc này nếu mà nhiễm khuẩn huyết sơ sinh khởi phát sớm là ampicyin phối hợp với răng tamicin.

**[57:53] Speaker A:** Cái này là phát đồ chuẩn thống nhất trên cả nước luôn rồi. Anh thấy ở Hà Nội cũng vậy, ở Huế cũng vậy, ở mình cũng vậy, ở Cần Thơ cũng vậy, ta đều xài ambicyin với lại santicin hết. Còn nếu á mà em bé nó có cái bệnh cảnh mà em thấy giống nhiễm trùng huyết tức là nó nhiễm trùng nặng á hoặc là viêm màn não thì lúc đó em sẽ phối hợp ba kháng sinh nha. Tức là ampicyin cộng với lại răng tamicin cộng với lại cotaxin. Rồi rồi slide tiếp theo. Rồi đối với nhiễm khuẩn huyết mà khởi phát muộn á thì thường á người ta chia ra cộng đồng với lại bệnh viện. Em nhớ ra sớm á thì không có chia cộng đồng với bệnh viện nhưng mà muộn á thì là mới có chia cộng đồng với bệnh viện.

**[58:39] Speaker A:** Nếu mà cộng đồng á thì đầu tay của mình vẫn là seo taxim với lại sant ha. Cộng đồng của mình vẫn là phô với lại sant. Thì hồi nãy anh có nói á có một số nhóm mà ví dụ như có nhiễm trùng ối hoặc là chuyện gì đó mà con vi trùng nó vô nó nằm đó mà tới khúc sau nó mới gây nhiễm trùng. Tức là em sợ em chưa có loại được con GBS hoặc là Listeroria đó thì em xài thêm cáiin tức là cepotaxin với còn cái nhóm mà có da có mụn mũ có vi mô tế bào có ám xe nọ kia nói chung cái gì mà có mũ rồi có mụn cái mục gì nổi lên hoặc là cái mô nó sưng vi mô tế bào áp xe gì đó u cục gì đó thì là tụi em

**[59:26] Speaker A:** phải thay cái ambicyin bằng nhớ vậy được rồi nha. Rồi cái nhóm thứ hai á là cái nhóm mà bệnh viện thì tụi em nhớ cái mà mạnh nhất của ram âm là cặp ba benem trong đó có imenem với merobenem. Còn cái nhóm mà mạnh nhất của ram dương á thì là văcomisin. Nhớ đơn giản vậy được rồi nha. Ờ còn cái phát đồ mà tụi em muốn đọc kỹ ở trong trong cái bài giảng thì ô quá trời luôn để tụi em đọc ha. Tại vì anh có hướng dẫn cho sau đại học nữa cho nên cái nhóm mà ram âm đa kháng xài thuốc gì, ram dương đa kháng xài thuốc gì thì cái đó nó quá sâu trong cái bài giảng rồi. Thích thì đọc chơi cho biết thôi. Còn nếu không có thì giờ thôi khỏi đọc cho m nó mắc cong khỏi nhức đầu nha.

**[1:00:17] Speaker A:** Rồi tại vì trình độ này chỉ dừng ở I6 thôi để phục vụ cùng lắm là cho cái chuyện mà thực hành lâm sàn cơ bản của tụi em thôi. Còn sau này ra mà gặp những cái ca này ngoài thực tế mình làm việc á thì thường tụi em cũng phải hội chẩn nha. Em hộ chẩn với nhau, hộ chẩn với khoa, hộ chẩn với dược lâm sàn vân vân để mình quyết những cái kháng sinh bậc cao. Còn người em thì cơ bản vậy là được rồi. Rồi tiếp luôn.

**[1:00:48] Speaker A:** Rồi theo dõi thì cái này đ em đọc thêm nha. Là thường sau 2 ngày hoặc 5 ngày tình trạng nó như thế nào đánh giá lại rồi nếu cần thì làm lại xét nghiệm rồi mình quyết cái kháng sinh của mình tiếp tục là như thế nào. Nguyên tắc nó là vậy thôi. Rồi tiếp luôn rồi đổi kháng sinh. Thôi thì cái này cũng lướt qua cho tụi em nha. Còn cái cách đổi thì nó là cả một nghệ thuật với nó nhiều cái yếu tố để phải dựa vào lắm đó. Rồi tới luôn. Thời gian sử dụng kháng sinh thì cố gắng sử dụng kháng sinh cho nó đủ ngày nha. Ví dụ viêm phổi là cũng phải 7 đến 10 ngày, nhiễm trùng huyết 10 đến 14 ngày, viêm màn não thì 21 ngày là tối thiểu. Còn đối với lại mấy cái như là trăicin, amicin là amino glycoszit á thì tại vì nó độc tay độc thận cho nên tụi em dùng tối đa 5 ngày thôi.

**[1:01:41] Speaker A:** Tôi lúc một số chỗ người ta dùng lớn tới 7 ngày nhưng mà thôi 5 ngày là được rồi nha. Rồi tiếp luôn. Rồi cái này thì đọc chơi cho biết thôi. Tức là ứng với con vi khuẩn gì thì xài kháng sinh gì nha. Rồi tiếp. Rồi còn mấy cái vấn đề khác những cái liệu pháp mới thì người ta chưa có nghĩ ra. Thì trong cái sách bài giảng á anh nhớ là ở hai trang 270. ở trang 270 hình như đúng rồi. Ồ thì á để đáp ứng với cái chuyện á là tụi em phải học và giải quyết cái vấn đề chuyên môn cốt lỗi, cụ thể là tiếp cận cái bất thường thân nhiệt ở trẻ sơ sinh. Thì trong cái bài giảng năm nay trong quá trình cập nhật thì là là là tôi cũng có đưa vô một cái bảng.

**[1:02:34] Speaker A:** Thì cái bản này nó cũng chưa hẳn là nó đủ hết đâu nhưng mà nó cũng cơ bản để cho tụi em tiếp cận. Tại vì á tụi em biết là sau này mình làm việc, mình thực hành lâm sàn cũng như là mình thi chứng chỉ hành nghề gì đó thì á đâu có ai bệnh nhân mà vô với mình vì cái chẩn đoán nào cũng là bất thường thân nhiệt. Rồi thì tụi em sẽ có những cái tiếp cận cho nó phù hợp. Tức là lâm sàn thì khi nào là mình nghĩ tới rồi mình phải biết cho những cái cận lâm sàn gì. Rồi mình đọc cái cận lâm sàn để mình có cái chẩn đoán xác định. Nhưng mà bạn nào mà có sách giáo khoa thì lật ra trang 270 thì anh có làm một cái bảng tương đối gọn gọn tại vì kiểu như mì ăn liền vậy đó cho nên là có thể nó

**[1:03:19] Speaker A:** không có đầy đủ được nhưng mà ít ra là nó cơ bản để cho tụi em có thể nắm. Rồi mình đi lâm sàn rồi mình thẩm thấu thêm đó. Rồi điều trị thì cái điều trị người ta sẽ sẽ điều trị như thế nào? Có những cái cái giải pháp nào để điều trị? Thuốc rồi liệu pháp can thiệp liệu pháp thuốc hoặc là can thiệp lâm sàn vân vân. Thì cái này là nó thiết thực với tụi em thì tụi em đọc thêm. Ví dụ như á cái nguyên nhân nó có thể là nhiễm khuẩn huyết khởi phát sớm, nhiễm khuẩn huyết khởi mắt muộn. Rồi trong cái nhiễm trùng sơ sinh nó có thể là viêm mằng não, nó có thể là viêm phổi, nó có thể là nhiễm trùng da, nó có thể là nhiễm trùng rốn đó có thể là viêm ruột,

**[1:04:05] Speaker A:** có thể là nhiễm trùng tiểu đó rồi đôi lúc nhiễm trùng tiểu người ta gọi nhiễm khuẩn hệ tiết niệu cũng được tùy vùng miền người ta gọi. Thì anh nói tất cả những cái này nó đều là những cái bệnh cảnh nhiễm trùng mà rất là thường gặp ở trên lâm sàn và chủ yếu của tụi em vòng vòng nó cũng chân đó chuyện thôi. Đó cho nên là những cái vấn đề này là những cái mà mình hiểu. Ví dụ nhưên bên Đại học Y dược á người ta cũng có một cái cuốn sách về 128 vấn đề thì người ta cũng chỉ liệt kê những cái bệnh này ra thôi. Nhưng mà ở đây á là mình có thêm cái phần lâm sàn gợi ý. Mình có cái cận lâm sàn để chẩn đoán như thế nào là chẩn đoán nó được.

**[1:04:48] Speaker A:** Và cái điều trị thì chính yếu là mình xài cái chuyện gì đó thì để tụi em nắm. Đó thì học gì thì học nhưng mà cái mục số 16 ở trang 270 á là cố gắng học kỹ cái bảng cho anh nha. Đó tại vì cái bảng này nó phục vụ cho tụi em. Anh nghĩ là nó ổn. Với lại tụi này cũng có đầu tư thời gian công suất cho cái bảng này để suy nghĩ. Mặc dù có thể nó không có đủ hết nhưng mà ít ra nó cũng gợi ý được tụi em phần nào nha. Rồi vậy là xong cái bài này rồi.

**[1:05:20] Speaker A:** Chiếu luôn cái bài vàng da đi em.

**[1:09:48] Speaker A:** À nãy giờ anh quên, nãy giờ anh quên anh nói quá trời luôn mà anh chưa có mở mic. Giờ để anh nói lại. Thôi cái bài thứ hai của mình á là cái bài vàng da. Thì đối với lại cái bài vàng gia đó thì nó như thế này. Ờ cái chẩn đoán bản thân hoàng gia sơ sinh á là không có khó nhưng mà cái khó nó nằm ở cái chỗ là chẩn đoán nguyên nhân. Nguyên nhân vàng da nó là cái gì. Thì ví dụ như trên thực tế lâm sàn người ta vô với mình vàng da thì là đương nhiên rồi. Nhưng mà ví dụ á nó sẽ có những cái yếu tố ví dụ vàng da sớm trước bao nhiêu giờ rồi diễn tiến có nhanh hay không. đó gan lách có to hay không? Đó. Rồi cái yếu tố nguy cơ ví dụ nó kèm với lại sốt hay là hạ thân nhiệt.

**[1:10:36] Speaker A:** Rồi ví dụ như là da nó có đỏ hồng luôn hay không hoặc là nó có khối máu tụ hay không hoặc là mấy cái biểu hiện mà của mấy đứa suy giáp á ví dụ trướng bụng, táo bón, lưỡi to rồi khóc mà cứ vậy đó ha. Rồi giới nam nó nhiều hơn giới nữ nó bị tán huyết trong 6 BD vân vân. Rồi vàng da do sữa mẹ bản thân á. vàng dao sữa mẹ nó cũng có có thể gây ra cái chuyện đó nữa nha. Đó và da do sữa mẹ tức là do cái chất mà trong sữa mẹ còn vàng da do bú mẹ là do cái lượng sữa bú không đủ ha. Đó rồi thì cái đó từ từ mình đọc trong bài mình biết. Tức là khi mà mình làm việc trên lâm sàn á cái chẩn đoán nguyên nhân là cái khó và kể cả mình thi á nó cũng là cái cái khó tại vì á người ta thay đổi được cái

**[1:11:26] Speaker A:** gì? Người ta chỉ thay đổi được cái biểu hiện lâm sàn. người ta thay đổi các cái xét nghiệm thì là tự nhiên tụi em sẽ có những cái nguyên nhân khác nhau nó gây vàng da và tụi em phải nắm. Rồi cái thứ hai á là về mặt điều trị á thì mình chỉ có bốn chiêu cơ bản thôi là chiếu đèn, thay máu, truyền immunoglobulin với lại truyền albumin. Thì ở chiếu đèn với thay máu nó gọi là hai cái can thiệp lâm sàn. Đó cái căn thiệp lâm sàn là cái mà ít gặp đó cho nên là khi nào mà có tụi em phải chú ý. Đó ví dụ như bên hô hấp người ta có phun khí dung ví dụ vậy đó. Còn bên sơ sinh thì có dưới đèn với thay máu. Cho nên cái liệu pháp lâm sàn là cái rất là hay đó người ta sẽ có thể rất là quan tâm.

**[1:12:18] Speaker A:** Còn liệu pháp thuốc mà ở trong vàng da thì là IV với lại anumin. Anumin thì nãy anh có nói rồi. Anumin á là nó chở pubin dán tiếp tới gan thì bây giờ nó bị thiếu thì không có đủ mấy cái thằng để chở tới gan thì là họ phải truyền albumin vô để nó chởin tới gan. Giống như dọn dẹp sạch ở trong máu vậy đó. Thì cái đó cũng ít làm nhưng mà tụi em phải biết. Rồi cái liệu pháp thú thứ hai là truyền IB là immunoglobulin truyền tỉnh mạch á thì thường là trong những ví dụ như trong Kawasaki nè đó rồi ví dụ như trong viêm cơ tim rồi ví dụ trong bệnh tay chân miệng đó tức là cái gì mà dính tới miễn dịch á thì là người ta có thể phải truyền IV là immunoglobulin truyền tỉnh mạch thì ở cho ở trẻ sinh á thì thường là mấy

**[1:13:14] Speaker A:** cái bất động giảm máu á mà nếu mà nặng quá đó thì người ta có thể truyền bất đồng ABO hoặc là bất đồng resist nặng quá thì ta có thể truyền IV ha. Rồi nó có cái liệu pháp là anti D tức là kháng thể kháng rit á là anti D thì người ta phòng ngừa là anti D cho mẹ rồi âm ở tuần 28 với lại sâu xanh thì cái này cũng ít gặp tức là nhiều chỗ người ta cũng không có dạy về cái chuyện này cho sinh viên với lại cũng ít có làm nên rằng là thì tụi em biết vậy thôi chứ nó cũng chỉ là cái liệu pháp để phòng ngừa ha đọc trong bài giảng thì sẽ thấy đó thì á tức là Trước khi mình học á mình phải hình dung tổng thể cái bài nó là như vậy đó.

**[1:13:59] Speaker A:** Rồi cái cách học của mình để nó định hướng theo cái tình huống lâm sàn để mà mình làm mình thực hành sau này ha.

**[1:14:06] Speaker A:** Với lại thi nó cũng như vậy nữa nha. Rồi slide tiếp theo mục tiêu là vậy. Bây giờ cái chuyển khóa này á là tụ em học từ hồi I2 học sinh lý luôn rồi. Cho nên là mình cũng không có mất thì giờ mà mình đọc lại cái này thì tụi em nhớ cái hình xong rồi tụi em đọc cái phần chữ mà trong bài giảng ha thì nó giải thích rất là kỹ thì là mình cứ học nha. Rồi tiếp luôn. Anh không có nói là bỏ qua hết mấy cái chuyện này nhưng mà ý là mình nói á rằng là mình học gì thì học nhưng mà mình phải định hướng mình lấy cái tình huống lâm sàn làm trung tâm nha chứ đừng có ê a nặng nề lý thuyết quá là chết mất thời gian vô ích mà nhiều khi mấy cái cơ chế rườm rà này nọ nó không có phục vụ cho cái chuyện mà

**[1:14:57] Speaker A:** làm cũng như là học hành thi cử tức là mình học cơ chế cho sâu rồi mình nổ cơ chế cho dữ rồi ai cũng thấy sợ mình vì cái gì mình cũng biết nhưng mà mình thi rớt cái chứng chỉ hành nghề thì mình cũng đâu có hành nghề bác sĩ được mà muốn thi hành nghề thì là cái tình huống lâm sàn là quan trọng nhất cho nên học là mình phải để ý những cái chuyện gì trong cái bài giảng á mà nó có thể áp dụng được khi mà mình xử lý các cái tình huống lâm sàn mình phải lấy cái tình huống lâm sàn làm trung tâm thì em hiểu vậy đó là mình phải nhanh rất là nhanh mới được. Còn mà mình cứ chậm chậm á mấy cái người mà hay lý luận nè, hay học cơ chế nè, hay tìm hiểu tại sao đó thì tốt thôi.

**[1:15:44] Speaker A:** Anh không có phản bác. Tại vì cái đó là cái nền tảng để cho tụi em làm thầy. Bây giờ trước khi làm thầy thì mình chịu khó mình làm thợ trước đi. Nhưng mà mình học mấy cái đó quá kỹ á nó không có cần thiết. Với lại mình phải rất là nhanh. Cái này không phải mình học để thi nhưng mà một câu của tụi em có khoảng 77 giây thôi mà nếu mà mình quá chậm mà trong đầu mình toàn là cơ chế với lại sinh lý bệnh hay là cái gì đâu không lý luận nhiều quá đó là mình không có kịp xử lý. Thành ra những cái đứa mà nó lanh á nó làm quen quen tay quen suy nghĩ á quen việc á nó lại nó lại nó lại đưa ra các cái quyết định nó lẹ hơn mà nó chính xác

**[1:16:28] Speaker A:** hơn. là những cái người mà quen lý luận, quen suy nghĩ rùm rà ê a đó là mệt lắm nha. Cho nên là nếu mà định hướng mà tình huống lm sàn thì tụi em cũng phải định hướng cho nó nhanh lẹ lên. Tức là từ giờ cái cách mình học rồi cái cách mình suy nghĩ, cách mình làm nó phải nhanh nhạy lên mới được. Đó có 77 giây một câu thôi. Rồi rồi vàng da là tăng nồng độ thì cái cách chuyển đổi thì đơn giản rồi ha. thì cứ chia cho 17 là ra mg/dl thôi. Tức là đôi lúc người ta cho mirromol thì mình phải biết cách chia để mình ra mg/dl. Đôi lúc thì người ta cho cả hai đơn vị đó để mình khỏi phải chia thì cũng là tốt thôi. Anh thì cái chuyện này không thành vấn đề nhưng mà nhiều người đặt nặng mệt lắm là ý phải cho microm trên lí để rồi á là người ta phải tự biết là 17 để mà người ta đem

**[1:17:27] Speaker A:** người ta chia cho 17 để người ta mới ra được con số hay cái gì đó. Mệt lắm. Anh thì không có những cái chuyện đó. Anh cho luôn hai số. Thí dụ vậy đó. Rồi tiếp luôn để tụi em dễ tính. Rồi mấy cái này thì ví dụ vàng da sinh lý gián tiếp trực tiếp vàn da sửa mẹ vàn da kéo dài thì bây giờ sinh lý á tụi em nhìn là tụi em biết rồi. Nó phải là cái sau cùng gia tăng bin gián tiếp thì á nhìn á là cái màu vàng trên lâm sàn là vàng tươi, vàng cam, vàng rực rỡ, vàng mà màu của rơm, vàng của gà non mới nở. Vàng mà vàng cam mà cam mỹ á cam nó màu cam á. Đó còn da trực tiếp á là vàng da ướng mật là cái màu vàng sậm, vàng xám, vàng buồn á vàng mà nó chìm xuống á thì nói chứ á mình nhìn bằng mắt thường là không có đáng

**[1:18:21] Speaker A:** tin cậy. Cho nên là mình cũng phải coi cái giá trị pirin trong máu mới được ha. Cho nên là không thể nói là tôi chữa vàng da là tôi không cần xét nghiệm gì cả là cũng không đúng đó chứ cũng phải khám lâm sàn rồi cái xét nghiệm cần nó cũng phải hỗ trợ mình chứ không thể nói là tôi không cần xét nghiệm hỗ trợ cũng không được nữa nha. Rồi còn hoàng gia do sữa mẹ thì nói thật là vẫn phải bú mẹ như bình thường không có thay đổi gì hết. Vàng da do sữa mẹ đó thì có nghĩa là vàng da các cái chất ở trong sữa mẹ nó làm cho em bé nó vàng da. Còn hoàng gia mà do bú mẹ là do nó bú không có đủ. Tại vì bú mẹ mình không có canh được.

**[1:19:05] Speaker A:** Dụ em bú bình á thì em canh bao nhiêu mlil, bao nhiêu mi, còn bú mẹ đâu có canh được bao nhiêu mi rồi cùng lắm là canh nó bú no rồi nó nhả vú ra rồi nó ngủ hoặc là nó bú rồi bụng nó căng hoặc là nó đi tiểu được sáu cái tả một ngày nhắm nhắm vậy thôi mà nhiều đứa nó bú cũng không có đủ nữa nó ảnh hưởng lên chu trình ruột gan thì nó làm tăng cái vàng da rồi còn vàng da kéo dài thì nó có cái móc ha tự nhiên cái móc mình phải biết là 14 ngày 21 ngày nha. Cái này học trong sách giáo khoa. Rồi tiếp luôn.

**[1:19:42] Speaker A:** Rồi thả cái năm đặc điểm vàng da sinh lý là ngày thứ ba sâu sanh, da nhẹ không kèm gan lắp to tự khỏi sau một tuần đối với trẻ đủ tháng hai tuần đối với trẻ non tháng. Rồi bin máu thì thường cũng thấp thôi. Cái quan trọng nhất là đứa nhỏ nó khỏe mạnh hoàn toàn bình thường. Và vàn da sinh lý là cái vàn da tụi em phải loại sau cùng tại vì nó là sinh lý kệ nó để đó không làm gì hết ha. Rồi tiếp luôn. Rồi vàng da nặng thì cái này là cái định nghĩa vàng da nặng của năm cái tiêu chuẩn. Thứ nhất là sớm thì tụi em biết rồi. Vạnn da sớm trong 24 đến 48 giờ là có thể là vàng da do nhiễm trùng bẩm sinh hoặc là bất thường bất đồng nhắm máu abo hoặc resuis.

**[1:20:30] Speaker A:** Vàng da sậm đến lòng bàn tay bàn chân đó thì là nó nặng đó. Ngày xưa ví dụ vàng nữa lòng bàn tay bàn chân là phải chiếu đèn hai mặt rồi xem xét coi có chỉ định thay máu hay không luôn á. Rồi vàng da ở trẻ bệnh hoặc là trẻ xanh non thì cũng tùy nhưng mà tụi em xem xét ví dụ như có những trẻ mà bệnh nặng quá hoặc là vàng da trên một trẻ xanh non thì thường là cái diễn tiến vàng da nó sẽ nặng thêm. Ví dụ vàng da trên trẻ tắt ruột là nó sẽ vàng thêm. Vàng da trẻ xanh non mà nó đang vàng mà nó có yếu tố nguy cơ. Ví dụ nó đang nhiễm trùng huyết hoặc là nó có bệnh lý huyết học gây tán huyết hoặc là nó đa hồng cầu rằng là cái cái cái vàn da nó cũng sẽ tăng nhanh ha.

**[1:21:16] Speaker A:** Rồi b pin dán tiếp trên 20 mg đế dl hoặc ra 340 micromol/l là tốc độ tăng pin nhanh. Thì mấy cái này mình đọc để mình học rồi ví dụ như đi thi á người ta cho pirin lúc nhập diện là bao nhiêu rồi ở bubin ở thời điểm mình khám là bao nhiêu. Đó thì mình phải quy đổi ra để mình biết là nó tăng có nhanh hay không nôm nay vậy đó ha. Để mình ra cái quyết định điều trị cho nó phù hợp. Rồi tiếp luôn. Rồi bất đồng ABO thì là xảy ra mẹ có nhóm máu O, con có nhóm máu A hoặc B. Thì nó vậy nè. Đôi lúc á anh nói thiệt á là cái chuyện mà nhóm máu á là cái chuyện mà bây giờ nó quá đổi hiện đại rồi. Không có ai cần phải đi thử thách tụi em là là là dự đoán coi đứa nhỏ nó bất đồng nhóm máu gì.

**[1:22:15] Speaker A:** Bây giờ ở tuyến huyện này nọ người ta cũng đã thử nhóm máu được rồi. Cho nên đó rằng là anh cũng không có thích cái cái trò đó rằng là tả cái lâm sàn cho nó ghê xong rồi giấu cái nhóm máu đi. Ví dụ vàng da sớm diễn tiếng nặng rồi thiếu máu nặng rồi có phù nhau thai rồi gan lách to rồi vân vân. Rồi bắt tụi em phải đoán coi là bất đồng nhóm máu gì nó không có hợp lý nó không có thực tế trên lâm sàn. Thì bây giờ người ta làm cái rụp là người ta ra nhóm máu luôn rồi. Thử nhóm máu đâu có gì khó. Nhóm máu mẹ còn biết, nhóm máu con còn biết nữa. Nhóm máu mẹ là nhóm máu ô là con nhóm máu A hoặc B. Cái cơ chế á thì kháng nguyên y nó qua nhau thai thì tụi em cứ đọc trong sách giáo khoa nha.

**[1:23:01] Speaker A:** Đó nhưng mà một số thầy cô người ta vẫn rất thích cái chuyện này. Tức là tụi em phải hiểu là người ta giấu nhóm máu đó. người ta sẽ giấu cái nhóm máu đi. Xong rồi người ta cho một cái bệnh cảnh lâm sàn như vậy đó tụi em phải đoán do ra được là bất đồng nhóm máu. Anh thì anh thấy nó không thực tế tại vì rõ ràng mình làm trên lâm sàn nếu mình nghi bất động nhóm máu mình đi thử nhóm máu là mình ra thôi không phải đoán chi cho mệt cho nên rằng là không có cần thiết. Rồi tiếp luôn rồi bất đồng res cũng y như vậy ha. Thì thì bây giờ mình thử nhóm máu là mình biết mẹ nó resist âm hay không. con rồi dương hay không có chuyện gì đâu nha.

**[1:23:42] Speaker A:** Rồi đánh giá thì tụi em hỏi là hỏi hết á tiền căn bản thân gia định vân vân ha. Rồi khám thì vàng gia đến đâu thì nó có năm dùng ha. Thì cái hình grammer á là cái hình kinh điển ở trong sách giáo khoa rồi

**[1:24:00] Speaker A:** thì á thường á cũng phải cho xét nghiệm mà. Đó ví dụ như mình mình làm lâm sàn ví dụ như tụi anh chẳng hạn là nếu mà thấy đứa nhỏ vàn da mà mình không đánh giá được mình cũng phải làm xét nghiệm máu để mình coi pirubin chứ không có ai ra quyết định điều trị mà dựa bằng mắt thường. Cái đó là cái grammer là cái thời mà xa xưa đó, cái thời mà mình mình không có làm được xét nghiệm máu hoặc là những cái trường hợp mà mình phải ra quyết định cho nó nhanh thì mình nhìn coi nó tới vùng nào vùng nào. Còn bây giờ đâu có ai mà đánh giá vàn da bằng mắt thường rồi ra quyết định điều trị luôn là thay máu hay là truyền thuốc nọ thuốc kia. Nó nó không có phù hợp với lại cái sơ sinh hiện đại.

**[1:24:46] Speaker A:** Thì em hiểu không? Bây giờ người ta còn có cái biểu đồ để người ta plot lên người ta coi coi có chỉ định thay máu hay không, rồi có chỉ định chiếu đèn hay không. Chứ giờ này mà còn nhìn vô coi nó vùng nào rồi ra quyết định điều trị thì là là coi nó tư duy bật thấp lắm. Em hiểu không? Tức là tư duy n nó không có đáng. Rồi tiếp luôn. Rồi mấy cái này thì tụi em cứ hỏi có cần nhập viện hay không ha. Thì nếu mà vàng da nặng thì nên nhập viện ha. Nhập viện thì chiếu đèn một mặt hay hai mặt. Cái này thì coi ở trong trong bài giảng ha. Còn xét nghiệm thì nói chung cũng tùy. Cơ bản nhất là tụi em phải làm cái công thức máuin. Số trường hợp thì bên cạnh cái công thức máu tụi em làm luôn cái phết máu ngoại biên.

**[1:25:36] Speaker A:** Ví dụ như anh nói nhiều khi xui trúng cái trường hợp mà hồng cầu, hình cầu chẳng hạn trong bất động ABO nó cũng có thể gặp. Còn công thức máu thì ví dụ như vàng da mà do tán huyết đi thì tụi em sẽ thấy là hemoglobin nó giảm, hồng cầu lưới nó tăng thì yên tâm rằng là hemoglobin rồi hồng cầu lưới thường người ta sẽ cho cái ngưỡng tham khảo chứ không có đánh giá đánh đố về tụi em đâu. Cum test người ta cũng sẽ cho kết quả. Cum trực tiếp, cum gián tiếp ha. Đó ví dụ như mình có nhóm máu mẹ, nhóm máu con rồi mình có test cum trực tiếp dương tính thì mình chẩn đoán xác định được bất đồng ABO với lại resist ví dụ vậy đó. Cho nên là đừng có đi đấu nhóm máu rồi kêu đố là nó chất quớt nó không có theo cái cái cái tinh thần hiện đại ha.

**[1:26:27] Speaker A:** Rồi tiếp luôn. Rồi yếu tố nguy cơ ví dụ là xanh non nè. Xanh non là dưới 37 tuần á. Rồi anh chị vàng da phải điều trị vàng da trước 24 gi tuổi với lại có bệnh nền bệnh đi kèm thì cái này đương nhiên rồi nha. Tiếp luôn

**[1:26:49] Speaker A:** rồi tiếp luôn đi em. Đó grammer nè. Đó. Tức là ngày xưa người ta không có làm xét nghiệm máu được, người ta nhìn lên cái vùng của đứa nhỏ rồi người ta đoán pirin nó bao nhiêu. Nhưng mà xu hướng của sơ sinh hiện đại bây giờ á là đánh giá vàn da bằng mắt thường là not reliable. Not reliable. Đó. Cho nên rằng là với lại nhiều khi em nhìn nó cũng không được nữa. Bây giờ nếu trúng những cái em bé mà đa hồng cầu nó đỏ lòm hết luôn. Em ấn đâu em cũng thấy nó đỏ hết không có thấy nổi cái sắc vàng luôn. Xong rồi lỡ có một bạn nào đó ở trong phi da đen thui luôn vậy đó. Rồi đi qua Việt Nam chơi du lịch rồi tình cường tình cờ xanh ra rồi đưa em bé vô trong bệnh viện rồi á đố tụi em nhìn ra được cái Ramer này nó dùng nào.

**[1:27:40] Speaker A:** Em bé người Châu Phi là nó đen thùi từ đầu tới chân luôn. Cùng lắm á là nó hồng hai cái lòng bàn tay với bàn chân. Rồi lỡ nó không có vàng tới lòng bàn tay bàn chân rồi làm sao mình nhìn ra. Với lại xu hướng là không có đánh giá vàn da bằng mắt thường. Đánh giá đã không có bằng mắt thường rồi. Cho nên ra quyết định điều trị cũng đừng có bắt ra quyết định theo Ramơ. Nó không có đúng mà. Thôi thì em cứ học cho biết cũng được để lỡ xui á mà thí dụ á hả anh nói quăng một cái hình lên tô vàng cái ô đó đó thì làm ơn làm phước tụi em phải nhớ. Ví dụ tô tới chỗ vùng số 4 á, tức là cản tay với cản chân á thì nhớ là 15 mg/dl nha.

**[1:28:21] Speaker A:** Đó, rồi có ra quyết định điều trị chứ đèn gì không á thì biết. Đó, nhiều khi đánh đố vậy đó. Thực tế không phải vậy. Rồi tiếp luôn.

**[1:28:33] Speaker A:** Rồi khuyến cáo. Rồi cái này thì dễ rồi. T em cứ đọc thôi. Tầm soát khám nơi có ánh sáng nha. Tốt nhất là ánh sáng mặt trời cũng không đúng nữa. Cái slide này cũ rồi. Bây giờ không có mặt trời rồi sao? Ví dụ em bé nó đến với mình vào ban đêm. Ví dụ 7 8:00 tối em bé nhập viện vì vàng da. Cái em biểu phải khám ở nơi có ánh sáng mặt trời. Mặt trời đâu ra mà khám? Bây giờ không lẽ mở cái iPhone ra kiếm cái clip nào có mặt trời á rồi chiếu vô rồi khám cũng không được. Hiểu không? rằng là mấy cái này là những cái tư duy cũ hồi xưa rồi anh nói để tụi em biết thôi. Thôi kệ cứ qua đi. Những cái nó chưa có chỉnh sửa đó. Tức là phải dựa vào pin trong máu nha.

**[1:29:22] Speaker A:** Rồi chiếu đèn với thay máu. Phơi nắng thì hiện tại không có điều trị được hoàn da nhưng mà chủ yếu để ta quan sát thôi. Quan sát ta biết thôi. Rồi tiếp.

**[1:29:35] Speaker A:** Thì cái này á bạn nào mà thích cơ chế á thì học nha. Quang oxy hóa rồi đồng phân cấu trúc, đồng phân quang hình gì đó. Thì cái này thì đọc thêm cho biết nó không có định hướng về mặt lâm sàn nha. Rồi qua luôn. Rồi cái này thì cũng đọc cho biết nha. cũng không có định hướng lâm sàn gì mấy. Không có ai đi đánh đố tụi em là bốn cái bước sống rồi tụi em phải lựa một cái bước sống ha. Đương nhiên là chiếu đèn liên tục nó phải tốt hơn. Dàng đèn á thì em đi trên khoa thì em sẽ thấy một mặt cũng có, hai mặt cũng có. Đôi lúc thêm cái đèn xiên ba mặt cũng có, thêm một cái đèn xiên nữa bốn mặt cũng có. Rồi bây giờ á nó có cái dụng cụ mà giống như em ra vậy đó.

**[1:30:24] Speaker A:** bấm đút một cái cái em bé chạy vô một cái nó có cái ta cái tấm trong suốt để mà em bé nằm lên ứ chiếu đèn một hồi là nó hết vàn da xong rồi bấm nút cái chạy ra giống như đút lò vậy đó. À thì cũng tùy thì để tên biết vậy thôi. Rồi tiếp luôn. Đó thì cái này là cái ngưỡng chiếu đèn ha. Theo AAP tức là Viện Hằng Lâm Nhi Khoa Hoa Kỳ. Thì tụi em để ý á là cái trục dọc á tức là cái serum total nha. Cho nên là lưu ý rằng là khi mà mình đánh giá cái ngưỡng chiếu đèn là mình sử dụng pirobin toàn phần mình không có trừ cái thằng dán tiếp ra. Cho nên á rằng là trên lâm sàn á thí dụ xét nghiệm máu mà có pabin toàn phần trực tiếp gián tiếp thì vui lòng lấy pirin toàn phần đánh giá lên trên này đừng có lấy pobin dán

**[1:31:24] Speaker A:** tiếp nó lộn nha. Anh nói rồi theo guine là total á thì em thấy cái trục dọc không? Trục đứng á total serum bilubin đơn vị là mg dil thì khổ lắm đó. Nhớ con số 17 rồi có đem máy tính thì bấm ra mg/ dcl. Nhiều người người ta không có cho mg dclí đâu. Người ta làm khó bằng cách người ta cho micromol rồi bắt cho em phải chia 17. Đó. Rồi rồi cái hàng ngang của mình á là cái giờ tuổi tức là nó có thể là giờ hoặc là ngày. Ví dụ 72 giờ là người ta quy ra thành 3D là 3 ngày đó ha. Rồi thì những cái này á nó có những cái đường mà nhiều màu đó thì tụi em thấy nó có mấy cái màu á là tương đương với lại cái tuổi thai của em bé.

**[1:32:17] Speaker A:** Thì cái hình này là cái hình mà cái ngưỡng chiếu đèn mà không có các cái yếu tố nguy cơ mà độc thần kinh dù giảm min máu, toan máu nọ kia xanh non vân vân á là những cái yếu tố mà độc thần kinh thì nó không có yếu tố nguy cơ đó thì mình xài cái hình này thì dễ lắm. Bây giờ mình có cái ngưỡng pin toàn phần, mình có cái giờ tuổi của nó, mình có cái tuổi thai mình plot lên đó. Nếu mà nó đúng cái đường á thì từ cái đường nó trở lên là mình chiếu ha. Rồi thì cái này đi thi á thì một số tụi em yên tâm là người ta sẽ cung cấp cái hình cho tụi em chứ không có ai rảnh mà học thuộc được cái hình này. Đó không cách nào học thuộc được cái hình này.

**[1:33:00] Speaker A:** Thì thường á người ta sẽ chuyển thành cái bảng hoặc là người ta quăng cái hình này lên luôn để mà mình làm. Tức là không phải thi, tức là sau này mình thực hành lâm sàn cũng vậy. Ở trong các cái khoa người ta sẽ treo những cái bảng cho tụi em, người ta treo những cái biểu đồ mình cần á là mình tới mình lot lên mình coi ở trên đó rồi mình quyết là mình chiếu đèn hay mình thay máu thôi. Cái này là cái không có phải học thuộc lòng. Bây giờ học thuộc lòng nó được xếp là tư duy bậc thấp nha tụi em. Còn tư duy bậc cao của tụi em á là phân tích đánh giá. đó là phải đánh giá, phải phân tích đó. Với lại sáng tạo mà mình đâu có sáng tạo trong nghề y được cho nên tụi em đánh giá rồi tụi em phân tích là tốt rồi nha.

**[1:33:49] Speaker A:** Rồi tiếp luôn. Đó cái này cũng tương tự ha. Rồi thì cái yếu tố nguy cơ đọc thần kinh là cái gì phải học trong sách nha. Đó. Rồi tiếp luôn thì nó có ngưỡng dưới đèn với ngưỡng thay máu thôi ha.

**[1:34:12] Speaker A:** Rồi nè cái yếu tố nguy cơ nè. Đó tuổi thai dưới 38 tuần là xanh non nè. Min dưới 3 g/dl nè. Tiếm máu tán huyết đồng miễn dịch nè ha vân vân. đó rồi nhiễm khuẩn quyết hoặc là lâm sàn bất ổn trong vòng 24 giờ trước. Đó thì cái này thì tụi em học để tụi em biết nha. Còn lúc thi cử hoặc là làm lâm sàn thì người ta sẽ cung cấp thông tin cho mình rất là rõ. Nhưng mình phải biết tức là nếu nó có những cái yếu tố này thì là mình phải lựa cái biểu đồ mình đọc cho đúng nha. Tức là đi thi á tụi em đừng có nghĩ người ta cho tụi em cái biểu đồ đúng bóc như là cái mà tụi em mong muốn. Người ta sẽ cho luôn bốn cái nha. Tức là ừ tức là một cái chiếu đèn không có yếu tố nguy cơ, một cái chiếu đèn có yếu tố nguy cơ, một cái thay máu không có yếu tố nguy cơ rồi một cái thay máu có

**[1:35:12] Speaker A:** yếu tố nguy cơ. Bản thân tụi em phải lựa cái biểu đồ nào đó để tụi em đọc. Để em lựa cái biểu đồ tầm bậy là mình đọc ra kết quả nó tầm bậy ha. Thì cái tán quyết đồng biển dịch á là nó dễ lắm. Ví dụ bất đồng nhóm máu mẹ con nè, Tescum trực tiếp dương nè, thiếu men 6BD hoặc là mấy cái bệnh lý tán huyết khác ha. Rồi lâm sàn không ổn trong vòng 24 tiếng. Ví dụ si hấp sóc rối loạn khí máu rồi tăng giảm thân diệt nọ kia vân vân ha. Rồi thì biết vậy đó. Rồi qua luôn. Đội chiếu đèn loại chiếu đèn tích cực ha. Rồi cái chỉ định thì rõ rồi tiếp luôn.

**[1:35:59] Speaker A:** Cái này là mấy cái đèn trên khoa thì là để biết chơi thôi. Đèn một mặt, đèn hai mặt. Bil blank kịch là cái tấm mà xanh xanh ở góc dưới bên phải á nó lót ở dưới lưng của em bé đó. Ừ. Nó gọi là bil blanket nhưng mà nó không phải là cái mền. Đó là cái miếng nhựa nó đem nó lót dưới lưng em bé vậy đó. Ở góc dưới bên phải ha. Đó nó làm bằng sợi quan học fiber optic. Còn hai cái miếng xám xám ở giữa là hai cái che mắt của em bé. Tại vì á không có để cho em bé bị chói mắt trong lúc chứ đèn nha. Nó sẽ ảnh hưởng đến mắt của em bé. Còn cái chuyện mà che cơ quan sinh gục thì sinh dục á người ta đã bỏ từ lâu lắm rồi, không có cần che cơ quan sinh dục.

**[1:36:47] Speaker A:** Nhưng mà vấn đề là phân với nước tiểu cho nên là mình phải quấn tả cho em bé. Mà cái tả mình phải quấn vừa vừa thôi. Mình quấn quá mà kéo tới ngực của em bé luôn thì nó không có kỹ hiệu quả chiếu đèn. Đó em nhìn cái em bé mà góc dưới bên tay phải á nó có cái miếng như cái miếng chân vịt vậy đắt. Có cái màu xanh ánh lên á là nó bằng sợi quan học lót dưới lưng em bé rồi em bé trần truồng vậy luôn á. Tức là phải phơi bày phải bọc lộ hết thì cái ánh sáng nó mới có hiệu quả được ha. Rồi tiếp luôn.

**[1:37:25] Speaker A:** Rồi chỉ định chiếu đèn tích cực. Đó thì cái này tụi em học thêm nha. Còn tụi này thì đơn giản lắm. Thấy vàng dạ nhiều là chiếu đèn tích cực thôi, không có gì hết. Nhưng mà ví dụ tốc độ tăng pirubin máu là bao nhiêu ha? Rồi piramin nó gần ngưỡng thay máu khoảng 3 mg/dl là mình phải chiếu đèn tích cực. Chiếu đèn tích cực á thực cái chữ tích cực á nó gọi là intensive. Nhưng mà đúng ý nghĩa của nó là cái cường độ cái bước sóng ánh sáng á là bao nhiêu microww trên cm²/ên nanom chứ không phải là chiếu đèn tích cực có nghĩa là chiếu nhiều đèn. Mình không hiểu cái chữ tích cực. Tích cực không có nghĩa là nhiều đèn nha mấy đứa. Không phải rằng là một đèn thì là không tích cực mà tới ba 4 năm cái đèn dởm á thì lại là tích cực.

**[1:38:18] Speaker A:** Không phải nó phải lệ thuộc vô cái bước sóng á micrw/ên cm²/ên nanom r mình coi trên cái đèn á thì là nó mới đúng. Nhưng mà nôm na á mình hiểu ở trên lâm sàn á là khi người ta dùng cái chữ chiếu đèn tích cực là chiếu nhiều đèn á. Đó nè. Cụ thể là không đáp ứng với chiếu đèn một mặt. Có nghĩa là mình lên hai mặt, ba mặt, bốn mặt thì cũng được. Tụi em hiểu vậy đi cho nó đơn giản. Nhưng mà hiểu đúng nó là phải dựa vô cái bước sóng ánh sáng chứ không phải là số lượng mặt của đèn. Rồi tiếp luôn. Rồi đó chỉ định ha 7 ngày tuổi triệu chứng thần kinh chẩn đoán hoàng gia nhân. Rồi tiếp luôn cái này là khi không có pin máu không có rồi thì thôi phải che kính mắt theo dõi nhiệt độ.

**[1:39:09] Speaker A:** Nhiều đứa nó chiếu á nó sốt. Ví dụ em gặp cái tình huống lâm sàn mà sốt đi. Ví dụ đang 39° C mà em cho chiếu đèn là em chớt quớt rồi. Em phải cho hạ sốt trước khi chiếu đèn. Ví dụ cho em bé nó nhét đít paracetamol chẳng hạn nửa viên để hạ sốt rồi mới chiếu đèn ha. Rồi phải thay đổi tư thế của trẻ. Giống như mình nướng vậy đó. Mình nướng thịt mình phải lật thì là các cái mặt à thịt miếng thịt nó mới chín đều. Thì này cũng giống như chiếu đèn ánh sáng nó chiếu á thì mình phải lật thì là các cái vùng da nó mới được tiếp xúc với ánh sáng thì là em bé nó mới mau hết vàng da ha. Mà chiếu á thì rất là nóng nôi nắng nực như vậy á thì nó rất là khác nước cho nên là em bé nó mất nước qua da nữa nha.

**[1:39:56] Speaker A:** Có mấy cái cơ chế mà mất nước qua da của em bé sơ sinh á đặc biệt là em bé sơ sinh xanh non nha. Cho nên mình phải tăng cái nhu cầu dịch nhập cho em bé, phải cho em bé bú nhiều hơn. Nếu em bé không bú được thì phải truyền dịch nhiều hơn. Đó, nó là vậy đó. Rồi tiếp luôn. Rồi cái này thì thay máu thôi, cũng tương tự y vậy ha. Rồi tiếp luôn cũng có hay không có yếu tố nguy cơ thì tụi em phải thuộc cái yếu tố nguy cơ để thí dụ người ta cho thì mình biết lựa cái biểu đồ cho nó đúng. Đó, khó vậy đó. Rồi tiếp luôn.

**[1:40:32] Speaker A:** Yên tâm mấy cái tiếng Anh này nó sẽ được dịch ra tiếng Việt hết rồi. Tiếp luôn. Đồng ý là xài bảng của Aap nhưng mà chèn cái cái cái textbox vô rồi mình gõ lại tiếng Việt thôi. Đâu có gì đâu. Đó cái này thì có cái định nghĩa vàn da kéo dài nè. Hồi nãy anh cũng có nói sơ với tụi em rồi. Vàng da kéo dài ở trẻ non tháng được định nghĩa là lớn hoặc bằng 21 ngày nha. Còn ở trẻ đủ tháng là lớn bằng 14 ngày. Rồi tiếp luôn. Rồi nguyên nhân vàng da kéo dài ví dụ vàng da do sữa mẹ tức là breast milk jondis tức là vàng da do sữa mẹ còn breast feeding nữa là do vàn da do bú mẹ là do bú không đủ á. Rồi hypothyroidism là suy giáp. Extravascular blood tức là ví dụ mấy cái máu tụ mà ngoài lòng mạch á dù có những đứa mà xanh kẹp xanh mổ xanh hút á nó có cái cục bứu huyết thanh khổng lồ luôn thì cái bứu

**[1:41:37] Speaker A:** huyết thanh á là cái chỗ gì nó chứa đầy hồng cầu mà hồng cầu nằm trong cái ma cái bú huyết thanh là nó sẽ chết thì tụi em biết rồi hồng cầu nó vỡ thì nó sẽ phóng thích pirubin nó ồ ạc ra là hồi pirubin nó vào máu là nó gây vàn da rất là nặng Ha, rồi hẹp môn vị rồi mấy cái hội chứng nọ kia. Poric stinosis là hẹp môn vị. Không phải chỉ có hẹp môn vị không nó tắt đường tiêu hóa luôn nữa. Nó cũng vàng kéo dài nữa. Thì tắt cái đường ruột mà đó. Rồi thông thương rồi vi khuẩn chu trình ruột gan rồi vi khuẩn của đường ruột vân vân. Cái đó tụi em coi trong cái phần cơ chế ha. Rồi tiếp luôn. Mình không có rảnh mình nói nhiều. Thì cái này là nó tẩm nhuận ở nhân não ha.

**[1:42:25] Speaker A:** Đó vàng gia nhân là bây giờ nó có cái khái niệm là bệnh não cấp doin. Đó tức là acubin encephalopathy á AP á. Đó rồi bệnh não mạng. Bây giờ nó bỏ cái chữ Kniturus rồi. Tại vì K nitus là vàng nhân nó nặng về mặt giải phổ bệnh quá. là em phải tử thiết em lấy cái mô não á em thấy nó vàng khè nó tẩm nhuận đó trong cái nhân não người ta gọi là do nhân thì thấy em bé nó nằm á nó đâu có ăn bú gì được đó nó có cái miếng dán ngay miệng á là nó dán cái cọng sông dà dày hoặc là cọng oxy gì đó nhìn không có rõ tức là không có ăn bú gì được nằm cà rồng cà rồng cà ưởng cà ưởng á em thấy không là cái này là nó di chứng luôn rồi rồi tiếp luôn Rồi mấy cái này phòng ngựa thôi.

**[1:43:21] Speaker A:** Đọc chơi cho biết tiếp luôn nha. Thuốc thì nó có cái cái antid đó. Nãy anh có nói rồi. Cái này đọc chơi thôi. Phòng ngựa sẵn khoa rồi tiếp luôn.

**[1:43:36] Speaker A:** Chăm sóc không nằm buồn tối. Cái này là hữu tục của dân mình. Do đó phải phơi ra nắng để nhìn cái màu vàng của nó bún nhiều hơn rồi tải khám. Mấy cái này không có gì này. Biết chơi vậy thôi nha. Tiếp. Rồi. Thế thì á bây giờ á trong cái phần mà bài giảng mà của bộ môn Nhi á thì ở cái trang 340

**[1:44:05] Speaker A:** 340 nó có cái mục số 11 tức là vấn đề chuyên môn cốt lõi thì cũng đáp ứng cái nhu cầu phần cần phải cập nhật giáo trình để phù hợp với tình hình thi cử mới thì là anh cũng có soạn cho tụi em một cái phần là tiếp cận vàng da sơ sinh thì nói trước cái này nó cũng chỉ là cơ bản thôi. theo cái kiểu mì ăn liền để cho tụi em tiếp cận một số những cái bệnh cảnh mà vàng da hay gặp trên lâm sàn. Anh cũng chia ra làm nguyên nhân rồi cái lâm sàn gợi ý là như thế nào, những cái xét nghiệm mà tụi em phải chỉ định, rồi cái kết quả thế nào là tụi em chẩn đoán xác định và cái điều trị mà mình có thể thực hiện được nha. thì học vậy thì học nhưng mà nhớ phải đọc kỹ cái này tại vì nó phục vụ cái chuyện cho tụi em thực hành lâm sàn sau này chứ không phải là mình học để định hướng thi cử

**[1:44:55] Speaker A:** không thì các cái nguyên nhân á là mình có bất đồng nhóm máu abo nè bất đồng nhóm máu resus nè nhiễm khuẩn huyết nè đa hồng cầu nè rồi mấy cái khối máu tụ bứ huyết thanh hoặc là nó xuất huyết chỗ nọ chỗ kia rồi suy giáp bẩm sinh thiếu d6 bd Rồi vàng da do sữa mẹ là trong đó có bao gồm luôn cả vàng da do bú mẹ nữa. Thì mấy cái này là mấy cái mà hầu như chắc chắn là nó rất gặp thường ngày luôn. Cho nên là cái tình huống lâm sàn là mình hoàn toàn có thể gặp những cái chuyện này. Cho nên là tụi em phải học cho kỹ để mà mình biết. Rồi khi mà mình đi lâm sàn á thì á là mình coi cái bệnh á rồi về nó sẽ củng cố thêm những cái mà mình học chứ mình đừng có ê a mình học theo kiểu mà tụng

**[1:45:47] Speaker A:** kinh cho từng cái nguyên nhân rồi mình học quá nặng nề về cơ chế là cái đó không cần thiết nữa nha. Thì bây giờ mình cũng không có thời gian để mình lướt qua hai cái bảng. Nhưng mà tụi em về tụi em coi cái bài nhiễm trùng sơ sinh á là anh nhớ là ở trang 270 còn bài quan gia sơ sinh là trang 340 là là là anh có cập nhật cái chuyện này cho tụi em thì hy vọng là nó giúp ít được cho tụi em trên thực hành lâm sàn là quan trọng nhất cái đã. Rồi á sau này ví dụ học hành thi cử nó có chuyện gì đó thì mình xử lý nó nhanh với lại nó nhạy chút. Nó có cái khái niệm trong đầu chứ bây giờ bắt tụ em học hết 40 trang bài nhiễm trùng với 37 trang bài vàng da rồi là nhiều khi tụi em không có nắm được cái gì hết là

**[1:46:34] Speaker A:** còn chết nữa nha. Nên rằng là học cái tinh thần nó là như vậy mình hiểu rồi mình phải lấy cái tình huống lâm sàn làm trung tâm. Ờ mấy cái mà lượng giá cuối bài á mấy cái này là trên slide cũ rồi anh chưa có chỉnh lại. Bây giờ lượng giá bộ môn chủ trương của bộ môn là là tiến tới toàn bộ là tình huống lâm sàn nha. Không có hỏi lý thuyết chay nữa đâu. Bây giờ nghĩ sao mà chỉ định chí đèn hai mặt trên lâm sàn chọn câu đúng nhất câu C. Không không không có ai hỏi vậy ta sẽ cho cái tình huống lâm sàn cụ thể đứa nhỏ ra rồi chỉ định chiếu đèn hai mặt cụ thể trên em bé này là cái gì mà thậm chí người ta cũng không hỏi chỉ định chiếu đèn hai mặt nữa.

**[1:47:20] Speaker A:** Người ta hỏi là cái xử trí nào là phù hợp nhất? Cái xử trí nào phù hợp nhất ở trẻ này? R tụi em phải tự biết là mình làm cái gì đó. Cho nên là mình học làm sao mà mình định hướng để mình ra quyết định được những cái chuyện này nè. Đó nó mới là cái khó. đó nó khó cái chỗ trắc nghiệm á là nó là như vậy chứ không phải là viết nữa. Như là mình học là là mình học vẫn giữ cái cách học như cũ của mình vẫn phải làm lâm sàn, vẫn phải khám bệnh, hỏi bệnh vẫn nọ kia chứ không phải mình học cho thi cử mà mình phải học theo cái kiểu lâm sàn hơn nha. Là cái chuyện rất là hay. Rồi thôi được rồi đó. Hai bài như vậy là được rồi. Thôi tụi em nghĩ rồi có gì thắc mắc á thì đi lâm sàn rồi hỏi anh thêm nha.

**[1:48:07] Speaker A:** Rồi cảm ơn tụi em. Chào tụi em.
